( 239 ) 



vexe of periscopische glazen te bepalen, zal men wel doen, twee 

 glazen van gelijke sterkte zoodanig tegen elkander te plaatsen, 

 dat men een syinmetrischen vorm verkrijgt. Zoodanige dubbele 

 lens zal in den regel eene grootere dikte bezitten dan de gla- 

 zen, waarvoor de schaal is berekend ; men heeft alsdan naar de 

 ligging der hoofdvlakken de schaal te reduceeren". 



Men zou. hierop de aanmerking kunnen maken, dat men dan 

 ook altijd twee lenzen van hetzelfde vermogen en denzelfden 

 vorm moet hebben, hetgeen nu wel misschien bij brillenglazen 

 rege] is ; maar anders toch niet : doch de tegenaanmerking ligt 

 voor de hand, dat ééne enkele, niet equiconvexe lens ook wel 

 evengoed zou kannen ingevoegd, en haar brandpuntsafstand 

 bepaald worden, indien zij zoo geplaatst kon worden dat hare 

 beide hoofdvlakken sjmmetriek kwamen ten opzichte van het 

 middenvlak tusschen de beide hulplenzen. Eene platbolle lens 

 zou das ongeveer een derde gedeelte harer dikte zijdelings ge- 

 plaatst moeten worden naar den kant van hare platte opper- 

 vlakte, hetzij die naar den kant van de lichtbron of naar dien 

 van het scherm gekeerd ware. Daartoe ontbreekt aan den 

 phakometer de gelegenheid, die echter wellicht gemakkelijk 

 was aan te brengen. Maar al deze bezwaren vallen weg, als 

 men bedenkt, dat, als de lens aan weerszijden, van lichtbron en 

 beeld, 2 / afstaat, eene kleine verschuiving x der lens, den afstand 

 4 ƒ van lichtbron en beeld slechts eene vermeerdering van de tweede 



s 2 



orde, - , doet ondergaan, eene grootheid, die in de praktijk 

 r 3^ $ 



altijd verwaarloosd kan worden. 



Het kwam mij voor, dat wanneer het om de uiterste, 

 bij deze bepalingen te bereiken nauwkeurigheid te doen was, 

 het scherp worden van een beeld op een schermpje mat glas 

 niet juist genoeg kan beoordeeld worden, dat bijv. zulks moei- 

 lijk binnen x / 4 millimeter te bewerkstelligen is, doch dat met 

 de methode van bessel wellicht zeer goed eene nauwkeurigheid 

 van 1 / 10 millimeter bereikt kon worden. Ik liet daarom een 

 dergelijken toestel maken als den phakometer, mutatis mutan- 

 dis. De voet in het midden, die voor den phakometer een 

 vereischte is, wordt hier onnoodig, en kan, zie de plaat, door 

 twee voeten vervangen worden, waardoor het instrument bij 

 het gebruik steviger op eene tafel kan staan. Op de plaat is 



