( 241 ) 



dan bepale men dien eerst ten ruwste, bijv. door middel der 

 zon, en neme nu den afstand er eenige centimeters grooter 

 dan 4 maal dien brandpuntsafstand, dan zullen er twee standen 

 van de lens p zijn, waarin zij het beeld van het in r gespan- 

 nen haar werpt juist in e. Door het oculair c ziende, moet 

 men dus beide haren te gelijk scherp zien, zonder de geringste 

 parallaxis. Bij den eenen stand, dien, welke in fig, 1 is afge- 

 beeld, waarbij de lens p dichter bij e dan bij r is, ziet men 

 naast het haar e een verkleind beeld van het haar r\ bij den 

 anderen stand, waarbij pe^pr is, ziet men daarentegen een 

 vergroot beeld. Leest men in beide standen den nonius I af, 

 dan geeft het verschil dier aflezingen de verplaatsing e. Nonius 

 II, zoo noodig voor fout van het nulpunt verbeterd, geeft den 

 afstand E der beide haren, zoodat nu nog noodig is de kennis 

 van den afstand k der knooppunten der lens p y om den brand- 

 puntsafstand te berekenen door de formule 



/4( E -*-E-=i) (2) 



Door den afstand E te variëeren, verkrijgt men verschillende 

 bepalingen. 



Het beginsel, waarop de toestel en zijn gebruik berust, is 

 dus niet nieuw, de proef moet alleen uitmaken of er de ge- 

 wenschte nauwkeurigheid mede bereikt wordt. 



Als eerste proef nam ik eene lens, die ik gewoonlijk voor 

 loupe gebruik ; en vond daarvan de dikte, met den spherometer 

 van het physisch kabinet der Utrechtsche hoogeschool ge- 

 meten, d = 3,30 mm. en den kromtestraal van voor- en ach- 

 tervlakte 41 mm. Deze laatste werd door middel van stukjes 

 papier gevonden, die uitgesneden waren langs cirkelbogen, 

 waarvan de stralen met i millimeter opliepen en die aan de 

 lens werden aangepast. 



De afstand der hoofdpunten Je kan wellicht het eenvoudigst 

 aldus berekend worden. Stel de kromtestralen der vóór- en 

 achtervlakten r en r', positief als het kromtemiddelpunt aan de 

 zijde der lens ligt, waar het licht heen gaat, stel de dikte der 

 lens = d, en stel nu 



VERSL. EN MEDKD. AFD. NATUURK. 1& REEKS. DEBL XII. 16 



