( 294 ) 



dan verkrijgt men: 



M 



sin (cp — cc) = -7- + N tg S , 

 i 



of, als wij in plaats van de sinus den boog schrijven: 



M 



Zijn alzoo A, B 1? B 3 , C l5 C 2 , D, E berekend, dan kan men 

 voor iedere kompasstreek, of van 10° tot 10°, het kompas 

 rond, de waarden van «, M en N vinden, en met behulp van 

 deze waarden en de elementen van het aardmagnetismus q> be- 

 rekenen. 



Zoowel voor de practijk als voor de wetenschap, hebben wij 

 het van belang geacht deze formule aan de waarnemingen te 

 toetsen. 



Het materiaal daartoe aan het koninklijk Nederlandsch Meteo- 

 rologisch Instituut voorhanden is nog zeer schaarsch, en hoewel 

 in de meteorologische journalen voor stoomschepen eene kolom 

 voorkomt voor afwijkingen, en tevens de gelegenheid gegeven 

 is om gedane rondpeilingen aan te teekenen, zoo vindt men 

 slechts zelden alles volledig ingevuld. 



Wij hopen dat de vrij gunstige uitslag van het hier vol- 

 gend onderzoek de zeevarenden zal aanmoedigen al hunne 

 waarnemingen met juistheid te boeken, en ten .minste hun de 

 overtuiging zal geven dat zij niet ongebruikt blijven liggen. 



Eenige jaren geleden werd door den Hoogleeraar hoek een 

 kompas-journaal ontworpen voor de stoomschepen der Maat- 

 schappij Nederland. Tijdens zijn leven werden die journalen 

 aan het Meteorologisch Instituut gezonden. Uit den zeer 

 kleinen voorraad hebben wij het beste genomen, en wel een 

 stel van drie journalen van het stoomschip Prins Hendrik, dat 

 in 1875 in de Roode zee is gezonken. 



Uit deze journalen werden nog maar alleen genomen de 

 reizen van Batavia naar Nederland, aangezien het schip dan 

 niet met ijzer was geladen. 



Ter bepaling van A, B 1? B 2 , C 2 , C 2 , D, E werd gebruik 

 gemaakt van de volgende waarnemingen: — 



