(311 ) 



werd dit door o. brefeld en m. traube tegengesproken — 

 door eerstgenoemde op grond van het dogma : omnis vita ex 

 oxygenio — daarna echter bevestigd gevonden. Na het ophou- 

 den van dien pennestrijd zag men straks deze theorie der fer- 

 mentatie en de anaërobiose als empirisch feit algemeen door de 

 natuurkundigen aangenomen. 



Den opmerkzamen beschouwer van dezen ideëngang kan het 

 niet ontgaan, dat daarin één punt uiterst oppervlakkig is be- 

 handeld. Ik wensch hier niet te herhalen, wat ik daarover in 

 Journ. f ür prakt. Chemie, Bd. 16 (1S77), bl. 314 heb opgemerkt; 

 met verwijzing daarheen en naar eene mededeeling in de Kon. 

 Akad. v. Wetensch. zitting van den 29 April 1877, in eenigzins 

 uitvoeriger vorm ook opgenomen in Maandblad voor Natuur- 

 wet. 7 e Jaarg. blz. S8, mag ik herinneren: 



1°, dat er geen middel bekend is om te con stateeren, dat eene 



ruimte vrij is van zuurstofgas ; 

 2°. dat het tot dusverre als gevoeligst reactief op vrije zuur- 

 stof aangenomen lichten van phosphorus ten dezen aan- 

 zien verre overtroffen wordt door de blaauwkleuring van 

 versch gepraecipiteerd ferroso-ferrocyaan ; 

 3°. dat laatstgenoemd reactief zuurstof aantoont in ruimten 

 die op de gebruikelijke manieren zoo gezegd zuurstofvrij 

 zijn gemaakt, ook nog nadat in die ruimten sterk redu- 

 ceerende stollen en absorbtiemiddelen voor zuurstof dagen, 

 ja soms weken lang hebben vertoefd. 

 Sedert die mededeelingen heb ik nog proeven genomen met 

 glazen toestellen, die op een of twee plaatsen door glazen stop- 

 pen, met groote zorg ingeslepen en met vaselin aangesmeerd, of 

 door eene kolom (niet uitgekookt) kwik gesloten waren. Als 

 absorbtiemiddel voor zuurstof gebruikte ik eene oplossing van 

 glucose in natronloog, vermengd met een weinig indigocarmijn. 

 De toestellen waren aanvankelijk met lucht, gevuld, zoodat de 

 spanning daar binnen spoedig geringer was, dan die daar buiten. 

 Terwijl een dergelijk toestel, maar aan alle zijden toegesmolten, 

 na twee of drie weken ophoudt blaauwkleuring van daarin ge- 

 praecipiteerd wordend ferroso-ferrocyaan te vertoonen, kon dit 

 bij de door glazen stoppen of eene kwikkolom afgesloten ruim- 

 ten in nog zoo langen tijd niet bereikt worden. 



