( 324 ) 



van de derde reeks, blz. 316 en de controle-proeven der vijfde 

 reeks, blz. 320), zoo kan het tweede geval alleen hier in aan- 

 merking komen voor zooverre betreft de vluchtige omzettings- 

 producten. Van CO 3 kan hier natuurlijk geene sprake zijn, 

 daar dit in vele proeven zich in het geheel niet ontwikkelde, 

 in andere overvloedige gelegenheid vond om door de natronloog; 

 in de toestellen bevat, geabsorbeerd te worden. De voorname vraag 

 blijft deze, of er onder de vluchtige omzettingsproducten zijn, 

 die reeds in kleine hoeveelheid voor de bacteriën vergif zijn 

 en die das moeten kunnen ontwijken, zal haar leven geen ge- 

 vaar loopen. 



Zoolang men zich over den mogelijken aard van zoodanige 

 stoften niet eene eenigzins bepaalde voorstelling maken kan, is het 

 niet mogelijk aan deze bedenking door het experiment te gemoet te 

 komen. Wellicht zouden echter vergelijkende proeven met gelijke 

 hoeveelheden van dezelfde organische stof in cult uurruimten van 

 gelijke capaciteit, maar verschillende hoeveelheden zuurstof be- 

 vattende, hierover nog eenig meerder licht verspreiden kunnen. 

 Indien de rotting bij meer zuurstof verder gaat, dan bij minder 

 zuurstof, dan kan zij in dit laatste geval niet zijn opgehouden 

 tengevolge van ophooping van schadelijke omzettingsproducten. 

 Om velerlei reden zijn echter zulke proeven uiterst bezwaarlijk, 

 en ik heb dan ook tot dusver niet den moed gehad daaraan te 

 beginnen. 



Tot zoolang wensch ik zelf mijne proeven niet als vol- 

 komen afdoende aan te merken; Slechts dit schijnt mij zeker 

 toe: in hermetisch gesloten ruimten gaat bij minimale hoeveel- 

 heden zuurstof de rotting niet tot het einde door, en de voor- 

 standers der anaërobiose en der daarop gegronde fermentatieleer 

 zullen — ten minste als zij zich overtuigd hebben, dat bij deze 

 proeven geen van de bekende sluitingsmiddelen voldoende waar- 

 borgen geeft tegen de toetreding van zuurstof uit de lucht dan 

 de hermetische sluiting alleen — naar nieuwe middelen moeten 

 omzien om hunne stelling te bewijzen. 



Aan het einde van dit opstel betuig ik mijnen dank aan de 

 Heeren schwab en libosan, assistenten aan het Laboratorium 

 alhier, voor de hulp mij bij dezen experimenteelen arbeid bewezen. 



