( 28) 



gen, en er bestaat geen reden, om de kwaal te wijten aan de 

 soort, situatie of bewerking van den grond, daar in hetzelfde 

 plantsoen, oudere rijen uit stekken gekweekte Calisaj a-boompjes 

 voorkomen, wier ontwikkeling tot heden zeer voldoende mag 

 heeten, 



Overigens treft men die verschijnselen onder alle omstandig- 

 heden en op verschillende plaatsen aan, hetzij onder schaduw, 

 of in het volle licht, al of niet beschut tegen winden, op schrale 

 en op vette gronden. 



Sehijnen dus de locale omstandigheden niet van invloed te 

 zijn, evenmin mogen wij dezen toeschrijven aan den oorsprong 

 of de behandeling der zaden. De kweeking geschiedt overal 

 op dezelfde wijze met de meeste zorg, en toch zijn planten 

 van gelijke afkomst, op dezelfde of verschillende, plaatsen, niet 

 aan dezelfde verschijnselen onderworpen. Het is juist die on- 

 regelmatigheid, dat onopgemerkt blijven van vaste wetten, 

 waardoor wij in het duister tasten en gedurig inet ons zei ven 

 in strijd komen. 



Het verdient voorts opmerking, dat onderwerpelijk, de uit 

 Boliviaansche zaden te Tjinieroean gekweekte CalisajVs, — de 

 later zoo beroemd geworden C. C. Ledgeriana, — in het begin 

 van J868 het eerst onze aandacht trokken. (Zij werden in 

 November en December 3 866 in den vollen grond gebracht). 

 Aanvankelijk groeiden die planten prachtig, maar eenmaal aan- 

 getast, bleven zij meer dan een jaar ten achteren en zagen zij 

 er allertreurigst uit. Eerst in het laatst van 1869 begonnen 

 zij zich te herstellen, door nieuwe toppen en takken te vormen, 

 waaraan zich, zelfs nu nog, sporen van oorspronkelijke of we- 

 derkeerende ziekte vertoonen. 



Men vindt dezelfde plantensoort, — er zijn van Ledger's 

 zaden omstreeks 20000 plantjes gewonnen, waarvan echter niet 

 meer dan ruim 12000, naar schatting, tot flinke boomen ont- 

 wikkelden, — op alle etablissementen, en op de meesten dezer 

 ook meer of min beschadigd, doch te Eioengoenoeng, op het 

 Tiloe-gebergte, ontwikkelde zij zonder stoornis, en treft zij het 

 oog door ongemeen regelmatigen, snellen en weelderigen groei. 

 (In 1874, das op 8-jarigen leeftijd, hielden de Ledgerianas te 

 Eioengoenoeng dooreen 4 kilogrammen drogen bast, terwijl van 



