( 171 ) 



door verlaging van de drukhoogte met geringere snelheid door 

 de buis stroomen en 'k vond, dat het alleen van de stroom- 

 snelheid afhangt of er bij een bepaalden graad van vernauwing 

 een geruisch gehoord wordt en dat ook de intensiteit van het 

 geruisch met de stoomsnelheid stijgt of daalt. 



Theod. weber stelde bijna gelijktijdig (in 1855) een gelijk- 

 soortig onderzoek in het werk en kwam wat den invloed der 

 zijdelingsche drukking en stroomsnelheid betreft, geheel onaf- 

 hankelijk van mij tot dezelfde resultaten. Omtrent de oorzaak 

 van het geruisch liepen echter onze meeningen uit elkander. Ik 

 zocht die oorzaak in de eigenaardige vloeistof beweging, de tour- 

 billons, die in de peripherische vloeistoflagen van het verwijde 

 gedeelte (achter de vernauwing dus) door en rondom den in- 

 vloeienden straal tot stand komen. Ik schreef het geruisch aan 

 primaire vloeistoftrillingen toe, die natuurlijk aan den wand 

 worden medegedeeld en deze dus secundair in trilling brengen. 

 Ik levende een krachtig argument voor deze opvatting, want ik 

 toonde aan, dat het geruisch niet slechts in buizen met elas- 

 tieke wanden, maar ook in metalen en glazen buizen wordt ge- 

 hoord. Weber daarentegen leidde het geruisch van wandtril- 

 lingen af, die door de wrijving der vochtmoleculen tegen den 

 buiswand in de vernauwde invloeiopening zouden worden op- 

 gewekt. Weber achtte het onaannemelijk, dat de beweging der 

 vloeistof zelve in de buis een geruisch zou voortbrengen, omdat 

 wij met een onsamendrakbare vloeistof te doen hebben, waarin 

 geruisch en en tonen veel moeielijker zouden worden tot stand 

 gebracht, hoewel door de sirene het tegendeel toen reeds be- 

 wezen was. Hij besluit dan ook, dat het geruisch door wrijving 

 van de vochtdeeltjes tegen den wand tot stand komende op de 

 plaats der grootste wrijving, dus bij den overgang in het ver- 

 nauwde gedeelte der buis ontstaat, wat in strijd is met de waar-» 

 neming, daar het geruisch niet slechts op de verwijde plaats de 

 grootste intensiteit heeft, maar ook alleen daar met den vinger 

 als frémissement gevoeld wordt. Desniettemin vond weber's 

 opvatting aanvankelijk algemeen ingang, vooral, naar ik geloof, 

 omdat zijne voorstelling zich meer aansloot aan de algemeen in 

 de handboeken over auscultatie aangenomen leer van de wrijving 

 der vochtdeeltjes tegen den wand. 



Na weber is er, althans ten opzichte van de physische ver- 



