( 174 ) 



veel belang in om de absolute waarde der stroomsnelheid te 

 leeren kennen, waarbij zoowel in vernauwde en verwijde als in 

 gelijk wijde buizen een geruisch wordt gehoord. De behoefte 

 daaraan had ik reeds in 1854 levendig gevoeld, maar de hulp- 

 middelen ontbraken mij toen om op voldoende schaal numerieke 

 bepalingen van de vereischte stroomsnelheid te doen, zooals ik 

 dan ook aan het slot van mijne bijdrage (1. c. blz. 108) opgaf. 

 Daarom stelde ik den heer nolet voor, toen hij mij over een onder- 

 werp voor zijne dissertatie raadpleegde, om de kwestie aan een 

 vernieuwd onderzoek te onderwerpen. De hulpmiddelen van het 

 Leidsche Physiologische Laboratorium stonden hem daarbij ten 

 dienste. Een drukvat van 5| m. hoogte en 30 cm. middellijn 

 werd vervaardigd, waarin buizen van allerlei middellijn konden 

 worden bevestigd, zonder dat die bevestiging tot vernauwing 

 of verwijding van het stroombed aanleiding gaf. Mijne resul- 

 taten van 1854 werden door nolet's onderzoek bevestigd, maar 

 bovendien vond nolet : 



1°. Het is juist, zooals weber het eerst opmerkte en door 

 thamm bevestigd werd, dat ook in gelijk wijde buizen door 

 de stroombeweging der vloeistof een geruisch kan ontstaan, 

 maar de stroomsnelheid moet in dit gaval veel grooter zijn dan 

 bij ongelijke wijdte van het stroombed. In gelijk wijde buizen 

 vond nolét de stroomsnelheid, die vereischt wordt om een ge- 

 ruisch voort te brengen gemiddeld 190 cm. per sec, terwijl 

 in ongelijk wijde buizen onder gunstige verhoudingen reeds bij 

 12 cm. snelheid per sec. een geruisch optreedt. 



2°. Als men de verwijding vergroot, moet de stroomsnelheid 

 ook grooter worden om een geruisch van dezelfde intensiteit 

 te behouden. Blijft de snelheid in de aan voer buis dezelfde, 

 dan vermindert de intensiteit van het geruisch, naarmate het 

 lumen der verwijding grooter wordt en ten slotte verdwijnt 

 het geruisch geheel en al. In een aneurysma kan dus aanvan- 

 kelijk een geruisch worden gehoord en door vergrooting van 

 den aneurysmatige verwijding kan het later weder verdwijnen. 



3°. In ongelijk wijde buizen hoort men het geruisch op de 

 verwijde plaatsen niet slechts achter, maar ook vóór de ver- 

 nauwing. Hier bij iets grootere stroomsnelheid. 



4°. Men kan niet slechts een sirene, maar ook een resona- 



