Van 





( 246 ) 



9 November 



tot 10 November 156 millim. 



10 // 



// 11 // 160 // 



11 



// 12 // 158 // 



12 « 



// 13 // 164 // 



Daar de snelheid der doorstrooming, in stede van in den loop 

 der laatste dagen nog te verminderen, wederom iets toegeno- 

 men was, zoo mag men het er voor houden dat deze ook verder, 

 met zekere wankelingen, waarvan zich geen rekenschap laat 

 geven, ongeveer dezelfde zoude blijven. 



Wanneer men nu de uitkomsten dezer proef vergelijkt met 

 die der tweede (bl. 240), waarin dezelfde zandkolom zich in 

 vertikale stelling bevond, dan vallen aanstonds twee zaken in 

 het oog, waarvan de vermeerderde drukking van de waterkolom 

 alleen bezwaarlijk rekenschap kan geven. Vooreerst is de aan- 

 vankelijke snelheid der doorstrooming merkelijk grooter dan dat 

 zij alleen daardoor zou kunnen verklaard worden. In de tweede 

 plaats heeft er, terwijl het scheen als of de zandkolom in de 

 vertikale stelling reeds haar punt van grootste dichtheid had 

 bereikt, nadat deze in horizontale stelling was gebracht nog 

 eene gedurende omstreeks 42 dagen voortgaande vertraging van 

 de doorstrooming plaats. Op het einde der tweede proef bedroeg 

 de snelheid der opstijging van het water in de maafcbuis onge- 

 veer 1 millim. per minuut; tegen het einde der derde proef 

 was de snelheid verminderd tot 142 millim. in 1425 minuten, 

 dus 1 millim. in ongeveer 1 minuten ; en dat in weerwil van 

 de meerde hoogte der drukkende waterkolom. 



Dit kan alleen worden verklaard uit eene nog voortgaande 

 vernauwing der capillaire ruimten tusschen de zandkorrels, nadat 

 de vertikale stelling met de horizontale is verwisseld. Men kan 

 zich de zaak op de volgende wijze voorstellen. De kleine zand- 

 korreltjes, die zich te midden van een waterstroom bevinden, zijn 

 bewegelijk. Deels door den stroom zelven, deels uithoofde hun-» 

 ner onregelmatige gedaante, tengevolge waarvan het zwaartepunt 

 van elk korreltje zich niet juist in het midden bevindt, maken de 

 korreltjes wentelende bewegingen, totdat zij zich zoo geplaatst 

 hebben, dat zij, in verhouding tot de stelling waarin de geheele 

 massa ten opzichte der aarde geplaatst is, in een zekeren even- 



