f 267 ) 



Wij wenschen deze theoriën achtereenvolgens wat nader in 

 oogenschouw te nemen. 



1°. De ver 'damping 'stheorie. Voor de afstooting van een in 

 een verdund yas geplaatst lic : it voorwerp door een warm lichaam 

 en de aantrekking ?an dat voorwerp door een koud lichaam 

 heeft het eerst osborne reynolds een rationeele en niet geheel 

 onwaarschijnlijke verklaring gegeven *). Hij schreef de afstooting 

 toe aan eene verdamping van water, kwikzilver of andere vloei- 

 stoffen aan die zijde van het voorwerp welke naar het warme 

 lichaam gekeerd is, de aantrekking daarentegen aan de verdich- 

 ting der genoemde stoffen in dampvorm tot vloeistof tegen de 

 naar het koude lichaam gekeerde zijde van het voorwerp 



Wij hebben hier met een verklaringsgrond te doen, die tot de 

 mogelijke moet gerekend worden. Zeer zeker is waar, dat wan- 

 neer aan het oppervlak van een lichaam een sterke verdamping 

 bestaat, hiervan een vermeerdering der drukking op dit opper- 

 vlak een gevolg kan zijn, dat daarentegen wanneer damp op een 

 lichaam tot vloeistof neerslaat, hierdoor een vermindering der 

 drukking op het lichaam kan worden teweeggebracht, Deze ge 

 volgtrekking van de kinetische theorie der verdamping is vol- 

 komen juist. Dat door verdamping of door verdichting van damp 

 tot vloeistof beweging kan verkregen worden, houd ik niet voor 

 twijfelachtig, en is door reynolds en door govi f) proefonder- 

 vindelijk aangetoond. 



Deze verdampings theorie van reynolds, die later door govi 

 ook op de beweging van de wieken des radiometers is toege- 

 past, heeft bij eene oppervlakkige beschouwing veel aanlokke* 

 lijks. In een niet met den uitersten zorg vervaardigden radio- 

 meter kan allicht nog een kleine hoeveelheid van water en 

 misschien ook van andere vluchtige stoften, zooals vetten, voor- 

 handen zijn, de proeven van kundt en warburg §) hebben dit 

 voldoende aangetoond Daar voorts een radiometer gewoonlijk 

 door middel van een kwikluchtpomp wordt ledig gepompt, kan 



*) Phil. Mag. (4 vol. 48, p. 146. 



f) Govi, Comptes rendus, (1876 II) t. 83, p. 51. 



§) Kundt en warburg, PüGG. Anti. Hd. 156, S. 198 



18* 



