( 268 ) 



het ook zijn, wanneer niet groote voorzorgen genomen worden 

 om het te verhinderen, dat er kwikdamp in het vat van den 

 radiometer komt. Het is dus a priori niet onmogelijk te achten, 

 dat in radiometers zooveel vluchtige stoffen achterblijven, dat 

 hare verdamping op de warme plaatsen en hare verdichting op 

 de koele plaatsen een beweging van de wieken zouden kunnen 

 doen ontstaan. 



Dat dit echter ook met de met den uitersten zorg geconstru- 

 eerde radiometers van ceookes het geval zou zijn, meen ik te 

 moeten betwijfelen. En ten tweede, ook al kon hierdoor een begin 

 van beweging in den radiometer worden voortgebracht, ik zie niet 

 in, hoe of door deze oorzaak de beweging op den duur zou kunnen 

 onderhouden worden. Heeft de bestraling van den radiometer toch 

 gedurende eenigen tijd plaats gehad, dan zal al de vluchtige stof 

 van de warmere plaatsen door verdamping zijn verdwenen en op 

 de koudere plaatsen zijn neergeslagen. Een verdere verdamping en 

 daaropvolgende verdichting kan dan niet meer bestaan, de oor- 

 zaak der beweging is dus verdwenen, en met deze moet ook cle 

 beweging zelve ophouden. En men kan niet de veronderstelling 

 maken, dat de damp, die van de eene zijde der wieken ver- 

 dampt is, terwijl deze naar de warm te-bron is toegekeerd, weder 

 op diezelfde zijde als vloeistof nederslaat gedurende het gedeelte 

 van de omdraaiing des radiometers dat zij van de warmtebron 

 is afgekeerd, zoodat hierdoor de door de verdamping veroorzaakte 

 beweegkracht bij voortduring kan blijven werken. Want ten 

 eerste is het uiterst onwaarschijnlijk, dat die zijde gedurende 

 den tijd, dat zij van de warmte-bron is afgekeerd, zoo snel haar 

 hoogere temperatuur zou verliezen, dat er dan van een neerslag 

 van damp op die zijde sprake zon kunnen zijn, en ten tweede 

 dat neerslaan van damp gedurende de eene helft der omdraaiing 

 zou een kracht in het leven roepen juist tegengesteld aan die 

 door de verdamping gedurende de andere helft veroorzaakt, en 

 zou dus de werking dezer laatste kracht opheffen en vernietigen. 

 Ten derde, ook wanneer de afgestooten zijde voortdurend naar 

 de warmte-bron is toegekeerd zooals het geval is bij de radio- 

 meters, waarop van alle zijden warmtestralen invallen, of bij de 

 toestelletjes van crookes, waarmede hij door de wringing van 

 een draad de afstootende werking op een beschenen plaatje ge- 



