( 872 ) 



zou eerder meenen, dat zij naar boven zou opstijgen, of zich 

 aan de warme zijde van de wiek zou verwijderen ; maar dat zij 

 zich direct om de randen heen naar de koelere zijde der wiek 

 zou begeven, komt mij hoogst onwaarschijnlijk voor, omdat toch 

 ook die koelere zijde zich verwarmd heeft boven de tempera- 

 tuur der omgeving, en dus ook aan die zijde de daartegen aan 

 liggende lucht zich heeft uitgezet, zij het dan ook in mindere 

 mate dan aan den warmen kant. Die uitzetting der lucht ook 

 aan de koelere zijde moet dan toch verhinderen, dat de lucht 

 van den warmen kant om de randen heen naar den koelen 

 kant stroomt; en gebeurt dit niet, dan vervalt van zelve de 

 verklaring. 



Uitvoeriger heeft f. neesen getracht van de bewegingen in 

 den radiometer een verklaring te geven door luchtstroomingen. *) 

 Die werking der stroomingen vat neesen echter geheel anders 

 op dan meijee. Terwijl bij dezen de wrijving der zich uit- 

 zettende lucht tegen de randen der wieken de beweegkracht is, 

 zoekt neesen die beweegkracht in de stootkracht der tegen de 

 wieken aankomende en daarheen gerichte luchtstroomingen. De 

 zijde van de radiometerwiek of van het lichte voorwerp, die 

 naar de warmte-bron is toegekeerd, verkrijgt een hoogere tem- 

 peratuur dan de omgeving, de tegen die zijde aangelegen lucht 

 zal in die verwarming deelen en daardoor opstijgen, en dit zal 

 horizontale luchtstroomen doen ontstaan, die naar de verwarmde 

 zijde heengericht zijn en deze voor zich uitdrijven. Als ik 

 neesen goed begrijp zijn het immer de naar de plaats, waar 

 de verwarmde lucht opstijgt, gerichte luchtstroomen, die de 

 beweging voortbrengen, omdat zij de zich op hun weg bevin- 

 dende lichte voorwerpen voor zich uitdrijven; soms echter is 

 het bij neesen's proeven een der zijden der radiometerwiek, 

 een ander maal een deel van den glazen wand des radiometers, 

 waarvan de temperatuur het meest boven die van het in den 

 radiometer bevatte gas stijgt, en waarheen dus de luchtstroo- 

 mingen gericht zijn ; maar altijd zijn het toch die in de ver- 

 schillende gevallen verschillend gerichte luchtstroomen, welke 

 volgens hem als drijvende kracht werken. 



*) Voc/g Ann. Pd. 15G, S. 144; Bd. 160, S. 143. 



