( 276 ) 



Die stelling is, geloof ik, ten deele juist, maar ook slechts 

 ten deele Zij geldt slechts gedurende een korten tijd, wanneer 

 een gas met een oppervlak van een andere temperatuur dan 

 het zelf bezit, in aanraking komt, maar ook alleen slechts 

 zoolang als nog niet is opgetreden, wat wij met clausius wil- 

 len noemen den stationnairen toestand van warmte-geleiding ; en 

 zulk een toestand zal reeds spoedig moeten optreden, tenzij gas- 

 stroomingeu dit verhinderen. Wij willen echter voorloopig den 

 invloed dier mogelijk optredende gasstroomingen buiten beschou- 

 wing laten, vooral ook omdat eeynolds aan die stroomingen 

 in verdunde gassen bijna geen invloed wil toekennen. Hij toch 

 beschouwt die stroomingen als de oorzaak der door crookes 

 waargenomen verschijnselen in dichtere gassen, en daar nu de 

 werking van licht- en warmtestralen in een ijl gas juist de om- 

 gekeerde is van die in een dichter gas, kan hij aan die stroo- 

 mingen i» een ijl gas slechts uiterst weinig invloed toekennen, 

 daar zij anders in beide gevallen dezelfde werking moesten 

 teweegbrengen. In zijn tweede verhandeling is van die stroo- 

 mingen dan ook in het geheel geen sprake meer, en hij be- 

 schouwt daarin dus den toestand van het gas als een station- 

 nairen toestand. 



In zulk een stationnairen toestand van het gas zonder stroo- 

 mingen zal echter mijns inziens de overgang van warmte uit 

 een vast oppervlak in een gas hoogst waarschijnlijk geen over- 

 druk teweeg brengen. Om dit in te zien willen wij dien 

 stationnairen toestand eenigsziny nader bespreken. 



Het is het eerst cla.usius geweest, die ons in zijn bekende 

 verhandeling over de warmte-geleiding in gassen een goed in- 

 zicht gegeven heeft van hetgeen men onder den stationnairen 

 toestand van warmte geleiding in een gas te verstaan heeft, 

 In dien toestand heeft er wel een overgang van warmte plaats 

 van het eene deel van het gas op het andere en van het gas 

 op de vaste of vloeibare lichamen of omgekeerd, en die over- 

 gang van warmte is wel in de eene richting in het algemeen 

 een andere dan in de tegengestelde richting, maar de warmte- 

 toestand, de drukking en de dichtheid blijven voor elk deel 

 der gasmassa voortdurend dezelfde waarden behouden, en stroo- 



