( 277 ) 



mingen hebben in het gas niet plaats, zoodat door elke vlakte- 

 uitgebreidheid, waar ook in het gas geplaatst en hoe ook ge- 

 richt, in denzelfden tijd in beide richtingen evenveel gasmole- 

 culen gaan. 



Clausius nu heeft aangetoond, dat in den stationnairen toe- 

 stand van warmte-geleiding in een gas tusschen twee onbegrensde 

 v^kke evenwijdige wanden van verschillende temperatuur door 

 elke vlakte-éénheid evenwijdig aan die wanden en dus loodrecht 

 op de richting van warmte-geleiding, in de tijdséénheid een 

 hoeveelheid positieve bewegings-grootheid gaat, die overal in het 

 gas dezelfde waarde heeft. Want ware dit niet het geval, dan 

 zou er in sommige gaslagen hetzij vermeerdering hetzij vermin- 

 dering van de daarin voorhanden positieve bewegings-grootheid 

 plaats grijpen, hetgeen in strijd zou zijn met de veronderstel- 

 ling, dat de toestand een stationnaire geworden is. Hetgeen 

 clausius de door een vlak gaande positieve bewegings-grootheid 

 noemt is de som van de positieve hoeveelheid van beweging die 

 in positieve richting en van de negatieve hoeveelheid van be- 

 weging die in negatieve richting door het vlak gaat, wanneer 

 men de een e richting der normaal op het vlak als de positieve, 

 de tegengestelde richting als de negatieve beschouwt, en van de 

 hoeveelheid van beweging der door het vlak gaande moleculen 

 altijd de componente neemt volgens de richting dier normaal. 

 Die som is een maat voor de drukking op het vlakte-element, 

 en de bovengenoemde stelling van clausius kan daarom ook 

 aldus worden uitgedrukt : de drukking op een vlak loodrecht op 

 de richting der warmte-geleiding heeft overal in het gas dezelfde 

 waarde. 



Dat die drukking overal dezelfde is kan op het eerste ge- 

 zicht vreemd schijnen. De gasmoleculen bezitten in de nabij- 

 heid van den warmen wand een grootere snelheid dan in de 

 nabijheid van den koelen wand, en men zou daardoor geneigd 

 zijn te meenen, dat de drukking des te grooter moet zijn, naarmate 

 men meer tot den warmen wand nadert. Dit is echter niet het 

 geval om de zeer eenvoudige reden, dat de dichtheid van het 

 gas in de nabijheid van den warmen wand wegens de daar heer- 

 schende hoogere temperatuur geringer is dan op grooteren af- 

 stand van dien wand. Door een vlak evenwijdig aan en dicht 



