( 279 ) 



zich gelijktijdig in een bepaalde richting bewegen, hebben hier 

 voor de verschillende richtingen verschillende waarden, en de 

 verdeeling van die snelheid en van dat betrekkelijk aantal over 

 de verschillende richtingen is juist een zoodanige, dat niettegen- 

 staande er warmte-geleiding plaats heeft de drukking toch in 

 alle richtingen dezelfde is. 



Heeft dus de warmte-geleiding in een gas plaats op de wijze, 

 waarop dit door clausius uit de beginselen der kinetische gas- 

 theorie is afgeleid, dan kan het vaste oppervlak, hetgeen de 

 warmte aan het gas mededeelt, geen grootere drukking van 

 het gas ondervinden dan het gas overal en in alle richtingen 

 gelijkelijk uitoefent, zoodra de stationnaire toestand van warmte- 

 geleiding is ingetreden. 



Clausius heeft echter alleen nagegaan de warmte-geleiding 

 in een gas tusschen twee onbegrensde vlakke evenwijdige wan- 

 den. Alleen voor dit bijzondere geval dus heeft hij aange- 

 toond, dat, zoodra de stationnaire toestand is ingetreden, de 

 druk overal in de gasmassa dezelfde zal zijn. Men zou nu kunnen 

 meenen, dat al moge dit voor dit bijzondere geval waar zijn, 

 het niet geldt voor het algemeene geval, waarin zich warmte door 

 geleiding in een gas voortplant tusschen een in het gas geplaatst 

 warmer oppervlak van willekeurigen vorm en koudere oppervlak- 

 ken die hetzij behooren tot lichamen in het gas geplaatst of de 

 binnenzijde van den wand vormen, welke het gas aan alle zijden 

 begrenst. Ik geloof echter, dat het ook in dit meer algemeene 

 geval waar is. 



Het eenige onderscheid tusschen dit geval en het eenvoudiger 

 geval van clausius is toch dit, dat bij clausius de isothermi- 

 sche oppervlakken platte vlakken zijn, en de richting, volgens 

 welke de warmte-geleiding plaats heeft, overal in het gas de- 

 zelfde is, terwijl in het meer algemeene geval de isothermi- 

 sche oppervlakken in het algemeen gebogen oppervlakken zullen 

 zijn, en de lijnen, volgens welke de warmte-geleiding plaats 

 heeft, die de orthogonalen zijn dier oppervlakken, in het alge- 

 meen kromme lijnen. Evenals nu in het meer eenvoudige ge- 

 val van clausius door de onophoudelijke botsingen der mole- 

 culen eindelijk een stationnaire toestand optreedt, waarin de 

 snelheden der moleculen in eenig volumen-element van het gas 



