( 284 ) 



door hen ten minste de hoofdverschijnselen kunnen verklaren. 

 Tk blijf er bij, dat ik hei bestaan van zulke voortdurende druk- 

 kingsverschillen voor niet waarschijnlijk houd. Volgens de 

 gastheorie, zooals die tegenwoordig algemeen wordt aangenomen, 

 is het voor mij het waarschijnlijkst, dat de onophoudelijke bot- 

 singen van de gasmoleculen onderling alle bestaande drukkings- 

 verschillen zeer spoedig zullen doen verdwijuen. Maar ook 

 onafhankelijk van een bepaalde theorie omtrent de moleculaire 

 constitutie der gassen geloof ik, dat al hetgeen ons de ervaring 

 geleerd heeft omtrent de drukverdeeling in een gas, er ons op 

 wijst, dat blijvende drukkingsverschillen van zoodanigen aard, dat 

 zij de verschijnselen van crooktcs verklaren, niet kunnen voor- 

 komen in een stationnairen toestand van warmte-geleiding zon- 

 der stroomingen, een toestand, en dit worde vooral niet over 

 het hoofd gezien, waarbij wij de werking van uitwendige krach- 

 ten van de soort als bijv. de zwaartekracht geheel hebben bui- 

 tengesloten, en waarbij het gemiddelde aantal der moleculen, 

 die in een bepaalden tijd, hoe klein men dien tijd ook nemen 

 moge, in de twee tegengestelde richtingen door eenig vlakte- 

 eleraent gaan waar dat vlakte- element ook in het gas geplaatst, 

 en hoe het ook gericht moge zijn, voor beide richtingen dezelfde 

 is en voor eenzelfde vlakte-element voordurend dezelfde waarde 

 blijft behouden. *) 



Dit staat echter vast, dat indien die drukkingsverschillen niet 

 bestaan, wanneer het gas onder de normale dichtheid, d. i. 

 die behoorende bij de drukking van één atmospheer, verkeert, 

 zij door een verdunning van het gas niet kunnen optreden ; 

 want de ijlheid van het ga? kan wellicht het optreden van 

 den stationnairen toestand vertragen ; ten slotte, wanneer het 

 gas maar lang genoeg aan zich zelf is overgelaten, zal die 

 stationnaire toestand toch moeten optreden, tenzij stroomingen 

 dit verhinderen. 



*] Een toestand dus, die volstrekt niet te verwarren is met dien in geluids- 

 golven; want door vlakken loodrecht op de richting van voortplanting der golven 

 gaan niet voortdurend in beide richtingen evenveel moleculen, maar het eene 

 oogenblik gaan er meer in de eeno richting, een volgend oogenblik meer in du 

 tegengestelde richting. 



