( 285 ) 



Alleen in het geval, dat het gas zulk een graad van ijlheid 

 bezit, dat de gemiddelde weglengte der moleculen van dezelfde 

 orde van grootte wordt als de afmetingen van het vat, waarin 

 de gasmassa besloten is, zal een lichaam, waarvan het opper- 

 vlak niet overal dezelfde temperatuur bezit, op die ongelijk 

 warme deelen van dat oppervlak een verschillende drukking 

 van het gas kunnen ondervinden. Dan toch kan men de stel- 

 lingen der kinetische gastheorie niet meer op zulk een kleine 

 ruimte toepassen als door het beschouwde gas wordt ingeno- 

 men ; dan toch zal elke der moleculen de geheeie ruimte door- 

 loopen en niet meer bij haar bewegingen aan een bepaald deel 

 dier ruimte gebonden zijn; dan toch zal van een verschil in 

 dichtheid van het gas in de verschillende deelen der ruimte 

 geen sprake meer kunnen zijn, en de moleculen zullen, ten 

 minste in het geval, dat de gemiddelde weglengte groot wordt 

 ten opzichte van de afmetingen van het vat, waarin de gas- 

 massa besloten is, in ongeveer gelijk aantal en met dezelfde 

 snelheid tegen het koude en tegen het warme deel van het 

 oppervlak van het lichaam aankomen. 



Sommigen hebben dan ook gemeend de verschijnselen van 

 crookes te kunnen verklaren uit de drukkings verschillen, die 

 bij zulk een ijl gas voor de oppervlakken van verschillende 

 temperatuur moeten bestaan. Zoo o. a. dewar en taiï *}, 

 crookes f), enz. Tk kan echter ook deze verklaringswijze niet 

 als een algemeene laten gelden. Als men let op de gewone 

 afmetingen der radiometers en op die van de door crookes 

 gebruikte toestellen, dan zou men om zulk een toestand te 

 bereiken, waarbij de gemiddelde weglengte even groot wordt 

 als de afmetingen dier toestellen , tot graden van verdun- 

 ning moeten opklimmen, waarvan het tot nog toe niet bewe- 

 zen is, dat zij reeds verkregen zijn. Bij de grootste ver- 

 dunningen, die dewar en tait en ook crookes zeggen ver- 

 kregen te hebben, — dewar en tait geven op, dat zij de 

 dichtheid tot een viermillioenste van de normale dichtheid heb- 

 ben herleid, — zou zeker zulk een toestand als de bovenbe- 



*) tait en dewar, Nature, vol. 12, p. 217, Jnly 15, 1875. 

 f; ceooküs, PAU. Trans., vol. 166, p. 375. 



