( 287 ) 



beweging des radiometers bijv. door finkener is waargenomen, 

 echter nog zoo ontzaggelijk klein is, dat hij gerust gelijk nul 

 kan gesteld worden, blijkt ten duidelijkste uit de volgende 

 berekening. 



Bij de drukking van 760 mm. bedraagt de gemiddelde weg- 

 lengte in lucht ongeveer 0,0001 mm. Bij een honderd-, twee- 

 honderd- of duizendvoudige verdunning bedraagt zij dus 0,T)1, 0,0*2 

 of 0,1 mm. Berekent men nu hoeveel moleculen een weglengte 

 hebben grooter dan honderd of duizendmaal de gemiddelde weg- 

 lengte *), dan vindt men dat slechts 1 molecule op de(10) 43 

 moleculen een weg aflegt grooter dan lOOmaal de gemiddelde 

 weglengte, en slechts 1 op de (10) 434 moleculeneen weg grooter 

 dan lOOOmaal de gemiddelde weglengte. Bij een 200-voudige 

 verdunning, waarbij finkener in zijn radiometer reeds duide- 

 lijk draaiing waarnam, zal dus slechts 1 onder de (KW 43 mo- 

 leculen een grooteren afstand afleggen dan 2 mm., slechts 

 1 onder de (10) 434 een grooteren afstand dan 20 mm., en 

 toch zijn deze beide wegen van 2 en van 20 millimeters nog 

 kleiner, de eerste zelfs veel kleiner dan de afmetingen van het 

 radiometer-vat. Ja zelfs bij een duizendvoudige verdunning 

 zal slechts 1 op de (10) 434 moleculen een weg afleggen grooter 

 dan 10 cm., dat wil zeggen een afstand slechts weinig grooter 

 dan de afmetingen van het radiometer-vat, terwijl slechts 1 op 

 de (10) 43 moleculen een weg grooter dan 1 cm. tusschen twee 

 opvolgende botsingen zal doorloopen. Zelfs bij een duizend- 

 voudige verdunning kan men dus aan de moleculen, die wegen 

 afleggen van dezelfde grootte als de afmetingen van het vat 

 des radiometers, nog geen merkbaren invloed toeschrijven, daar 

 het aantal der moleculen, die zulke groote wegen doorloopen 

 zonder in botsing te komen, zoo uiterst gering is. Bij gerin- 



*) De formule voor deze berekening vindt men bij O E. Meyer, Die kineti- 

 sche Theorie der Gase, S. 116. Wanneer men met tolver preston (PAU. 

 Mag. (5) vol. 4. p. lil) voor den gemiddelden afstand tusschen de moleculen 



van een gas bij de normale dichtheid , bij 0° en 760 mm., aanneemt 



centimeier verkrijgt men bij een 100- of 1000-voudige verdunning ongeveer de- 

 zelfde waarde, of men de benaderde of de strenge formule van Meyer gebruikt; 

 bij de normale dichtheid is het verschil tusschen de waarden door de benaderde 

 of de strenge formule verkregen reeds meer merkbaar, ofschoon altijd nog gering. 



