( 294 ) 



afstooting waar; liet hij het zonnelicht op de met aluminium 

 bedekte zijde van het tweede plaatje invallen, dan nam hij 

 daarentegen een zeer krachtige afstooting waar. 



Bij deze proeven kan volgens zöllneb niet door tem- 

 peratuurverschil van de beide zijden van het beschenen plaatje 

 de waargenomen beweging verklaard worden. Want zegt hij, 

 in het tweede geval, waarin beweging werd waargenomen, 

 moet klaarblijkelijk het temperatuursverschil tusschen de be- 

 schenen en niet beschenen zijde kleiner geweest zijn dan in 

 het eerste geval, daar hier de beide zijden niet slechts door 

 de dikte van het plaatje mica maar ook nog door de dubbele 

 dikte van het aluminium -blik van elkander gescheiden zijn, 

 en daarom de opheffing van het temperatuursverschil door ge- 

 leiding minder snel moet plaats hebben dan in het tweede geval. 



Ik kan dit aan zöllneb niet toegeven. De geleiding zal 

 in beide gevallen niet veel verschillen ; want het is in beide 

 gevallen voornamelijk het mica-plaatje, hetgeen door zijn gering 

 geleidingsver jn ogen verhinderen kan, dat het temperatuursverschil 

 tusschen de beide zijden wordt opgeheven, en of nu het eene 

 plaatje één laagje aluminiumblik, hetgeen de warmte zoo goed 

 geleidt, meer bezit dan het andere, kan hierop weinig verschil 

 maken. En verder er is wel degelijk een reden aan te geven, 

 waarom het temperatuursverschil in het eerste geval veel ge- 

 ringer moet zijn dan in het tweede, dus juist het omgekeerde 

 van hetgeen zöllneb. meent. De achterzijde van het plaatje 

 zal toch ook verwarmd worden, namelijk door de stralen, die 

 door den glazen achterwand van den radiometer teruggekaatst 

 zijn. Door deze teruggekaatste stralen wordt nu, omdat 

 aluminium een grooter absorbeerend vermogen bezit voor licht 

 dan mica, de achterzijde van het plaatje sterker verwarmd, als 

 die achterzijde uit aluminium dan als zij uit mica bestaat. 

 In het eerste geval zal daarom het temperatuursverschil tusschen 

 de beide zijden geringer moeten zijn dan in het tweede 

 geval. Het kan nu zeer goed zijn, dat dit temperatuursver- 

 schil in het tweede geval wel groot genoeg is om een be- 

 weging van het plaatje voort te brengen, terwijl dit in het 

 eerste geval, waarbij het te bewegen plaatje daarenboven nog 

 zwaarder moet geweest zijn, daartoe niet voldoende is. 



