f 296 ) 



ook al schoot hier de mathematische analyse niet in de meeste 

 gevallen te kort, ook dan nog zou in den regel geen strenge 

 oplossing der vraagstukken verkregen kunnen worden, omdat 

 ons nog zoo uiterst weinig bekend is omtrent de wijze waarop 

 de moleculen van het gas en die van het vaste lichaam hare 

 bewegingen onder elkander uitwisselen. En dit is eigenlijk 

 niet alleen het geval voor den nu te beschouwen overgangs- 

 toestand, maar diezelfde onbekendheid en onzekerheid bestaat 

 ook voor den stationnairen toestand van warmte geleiding, 

 zooals die door clausius behandeld is. De formules door 

 clausius voor dien toestand opgesteld gelden dan ook slechts 

 tot op een bepaalden afstand van het warme oppervlak, maar 

 mogen op dit oppervlak zelf niet meer worden toegepast. De 

 juistheid dezer bewering moge uit het volgende blijken. 



Wanneer wij de formules van clausius ook op het warme 

 oppervlak zelf toepassen, vinden wij bijv., dat de moleculen, die 

 door dat oppervlak worden teruggekaatst, een snelheid bezitten, 

 die afhangt van de richting, waarin de terugkaatsing plaats 

 heeft. Voor de richting, die met de normaal op het oppervlak 

 een hoek maakt, waarvan de cosinus een waarde /u heeft, wordt 

 die snelheid bepaald door de uitdrukking : 



u -\- q /U e -\- enz. 



en is dus verschillend voor verschillende waarden van ju. 



Deze uitkomst is hieraan toe te schrijven, dat de formules van 

 clausius zijn opgesteld voor het aantal en de snelheid der mo- 

 leculen, die in een bepaalde richting door een vlak gaan evenwijdig 

 aan den wand maar in het gas zelf gelegen. De snelheid moet dan 

 veranderlijk zijn met de richting, omdat de door de moleculen 

 na de laatste botsing afgelegde weg in de richting loodrecht op 

 het beschouw r de vlak dan gemiddeld des te grooter is, naarmate 

 de richting, waarin de moleculen zich bewegen, meer 11 adert tot 

 die van de normaal op het beschouwde vlak, d. i. naarmate /< 

 minder verschilt van 1 of ■ — 1 . 



Wij mogen die formules dus eigenlijk niet toepassen op 

 een vlak, hetgeen met den vasten wand samenvalt; want be- 

 schouwen wij dien wand als een volkomen plat vlak, dan zul- 

 len alle moleculen, die zich van dien wand verwijderen, in dat 



