( 297 ) 



vlak van den wand in botsing zijn geweest, en dus alle met 

 dezelfde snelheid den wand moeten verlaten, welke de rich- 

 ting zij ten opzichte van de normaal op den wand, waarin 

 die verwijdering plaats heeft. 



De formules van clatjsius blijven dus slechts geldig tot een 

 zeer korten afstand van den wand, maar zijn het niet meer 

 voor den wand zelven. En dit moet ook noodzakelijk het ge- 

 val zijn; want ten opzichte van de kleine gasmoleculen is de 

 wand zeker niet glad maar zeer ruw. Wij kunnen een plat 

 vlak aannemen evenwijdig aan den wand en op uiterst kleinen 

 afstand daarvan verwijderd, waar de formules van clausius 

 geldig beginnen te worden; tusschen den wand en dat platte 

 vlak zijn zij het zeker niet, en voor die ruimte is het ons 

 onmogelijk de beweging van de daarin voorhanden gasmolecu- 

 len met zekerheid en juistheid aan te geven. Wij zouden 

 daartoe ook den bewegingstoestand en de natuur der molecu- 

 len van den vasten wand nauwkeurig moeten kennen, en daar- 

 van is tot nu toe zoo goed als niets bekend. Waarschijnlijk 

 bevindt het gas zich in die ruimte in een minder vrijen toe- 

 stand, en worden de gasmoleculen door de oneffenheden van 

 den wand en door de aantrekking van de moleculen van den 

 wand verhinderd zich vrij te bewegen. In die ruimte dringen 

 van de zijde van het gas voortdurend iets koelere moleculen 

 naar binnen, en uit die ruimte worden naar de zijde van het 

 gas een even groot aantal moleculen teruggeworpen De in die 

 ruimte zich bevindende gasmoleculen zullen dus waarschijnlijk 

 niet voortdurend dezelfde zijn, maar ten minste voor een deel 

 telkens vervangen worden door andere moleculen die van buiten 

 in de laag binnendringen en daar tijdelijk haar vrijheid ver- 

 liezen, terwijl andere naar buiten tredende haar onvrijen toe- 

 stand met dien der vrijheid verwisselen. De juiste beweging 

 van de moleculen in die laag is zooals gezegd niet aan te 

 geven. Die beweging moet echter, daar er ook door deze laag 

 warmte van den warmen wand naar het gas wordt overgevoerd, 

 zoodanig zijn, dat de beweging naar den wand toe in het al- 

 gemeen iets kleiner is dan die van den wand af *). 



*) Dat het niet ounoodig is er eens op te wijzen, dat in het geval van wannte- 

 geleiding de drukking in het sas zelf niet, zooals men in het geval van overal 



VKRSL. EB ilhDILD. AFD. NATUUBK. gdc RfcEKS. DEEL Xlll, 20 



