( 301 ) 



vertoont en die de wieken des radiometers in beweging brengt. 



Doch het geval kan zich ook voordoen, dat het plaatje door 

 uitstraling van warmte afkoelt onder de temperatuur van het 

 omringende gas, dan zal ook het gas, dat tegen het plaatje aan 

 ligt, in die afkoeling gaan deelen, doordat het daaraan warmte 

 afgeefl. Daarvan zal het gevolg zijn, dat het gas een gerin- 

 gere drukking op het plaatje uitoefent dan wanneer het geen 

 warmte daaraan afstond, en daar het gas tegen het plaatje 

 door neerdalende gasstroomingen telkens ververscht wordt, zal 

 de oorzaak voor die geringere drukking een voortdurende zijn, 

 zoolang de temperatuur van het plaatje maar lager blijft dan die 

 van het omringende gas. Heeft nu de eene zijde van het plaatje 

 een grooter uitstralings vermogen dan de andere zijde, dan zal 

 de eerste zijde sterker afkoelen dan de andere; de drukking 

 tegen de eerste zijde zal sterker afnemen dan tegen de andere 

 zijde, en er zal dus ook hier een verschil in drukking optreden, 

 dat als beweegkracht kan werken. Ook hier evenals in het vorige 

 geval werkt die kracht op de warmste of het minst afgekoelde 

 zijde van het plaatje. 



Op deze wijze laten zich naar mijne meening, al de waarge- 

 nomen bewegingen bij een radiometer verklaren, waarvan de 

 beide zijden der wieken een verschillend absorptie -vermogen voor 

 de invallende stralen bezitten. Men moet daarbij echter niet 

 over het hoofd zien, dat wanneer een der zijden voor stra- 

 len van bepaalde golflengte een grooter absorptie -vermogen bezit 

 dan de andere zijde, dit voor stralen van andere golflengte 

 somtijds juist omgekeerd kan zijn *). 



*) Zoo hebben bijv. alvergniat en zöllner gevonden, dat bij een radiometer, 

 waarvan de platte verticale wieken uit niet met zwartsel bedekt aluminiumblik 

 bestaan dat aan de eene zijde met een dun plaatje mica bedekt is, de zin der 

 draaiing verschillend is al naarmate de radiometer door licht- of door donkere 

 warmte-stralen beschenen wordt, helgeen waarschijnlijk hieraan is toe ie schrijven, 

 dat terwijl voor lichtstralen het aluminium een grooter absorptie-vermogen bezit 

 dan het mica, dit voor donkere warmte-stralen juist omgekeerd is, zoodat voor deze 

 stralen hel mica een grooter absorptie-vermogen bezit dan het aluminium. Zöll- 

 ner, Pogg. Ann. Bd. tGO, S 168. Ook de proeven van g. g. stokes, beschreven 

 in Natvre van 27 Dec. 1877, vol. 17, p. 172, laten dien invloed van het verschil- 

 lend absorptie-vermogen eener zelfde stof voor stralen van verschillende golflengte 

 op de draaiingsrichting van de wieken des radiometers duidelijk zien. Zie ook 

 ceookes op verschillende plaatsen zijner verhandelingen, o. a. ook Comptes rendus 

 4 Fevrier 1878, t 86, p. 323. 



