( 3Ö2 ) 



In de beschouwde gevallen verkregen de wieken een tempe- 

 ratuur hetzij hooger hetzij lager dan die van het omringende 

 gas, en daardoor werden die wieken de plaatsen van waar de 

 opstijgende of neerdalende gasstroomingen in den aanvang ten 

 minste uitgaan. Geeft men echter het glazen omhulsel des ra- 

 diometers een temperatuur hooger of lager dan die van het daar- 

 binnen bevatte gas, dan zal dat glazen omhulsel de plaats van 

 ontstaan zijn der optredende gasstroomingen. Denken wij ons 

 het geval van een gewonen radiometer met aan de eene zijde 

 met zwartsel bedekte verticale platte wieken van mica of alu- 

 minium, dan ziet men in het geval dat het glazen omhulsel 

 warmer is dan de inhoud des radiometers een zoogenaamde ab- 

 normale draaiing optreden, dat wil zeggen de wieken ziet men 

 draaien met de zwarte zijde vooraan. Hiervoor kunnen twee 

 verschillende verklaringen worden gegeven. In de eerste plaats 

 is het niet onmogelijk, dat voor de donkere warmte- stralen door 

 het glazen omhulsel naar de wieken des radiometers uitgestraald 

 het lampenzwart een geringer absorptie- vermogen bezit dan de 

 niet met lampenzwart bedekte zijde van aluminium of mica. 

 Dan zou deze laatste zijde zich sterker verwarmen dan de zwarte 

 zijde en daardoor de grootste drukking van het koelere gas on- 

 dervinden. De wieken zouden daardoor in abnormale draaiing 

 moeten geraken. Maar er is nog een tweede verklaringswijze 

 mogelijk, Door de hoogere temperatuur van het omhulsel ver- 

 warmt zich het daartegen gelegen gas en geraakt daardoor in 

 strooming. Deze door het omhulsel verwarmde gasmassa zal, als 

 zij langs de wieken stroomt, aan deze warmte afgeven; maar 

 daar de met lampenzwart bedekte zijde der wieken door de 

 grootere ruwheid van haar oppervlak aan het gas een grooter 

 oppervlak aanbiedt dan de andere gladde zijde, zal de eerste zijde 

 de warmte van het gas sneller overnemen, en hiervan zal het 

 gevolg zijn, dat de gasstroomen in sterker mate hun weg nemen 

 langs de zwarte dan Jangs de glimmende zijde der wieken. De 

 warmte-overgang van het gas op de wiek zal dus grooter zijn 

 aan de zwarte zijde, de drukking zal daarom aan deze zijde het 

 sterkst moeten verminderen, en een abnormale draaiing zal daar- 

 van het gevolg moeten zijn. 



In het beschreven geval is het twijfelachtig welke van de 



