( 303 ) 



beide verklaringswijzen de juiste is. Er zijn echter gevallen, 

 waarbij mijns inziens de verschijnselen alleen op de laatstge- 

 noemde wijze te verklaren zijn. stokjes heeft waargenomen, *) 

 dat, wanneer de wieken bestonden uit metalen plaatjes, waarvan 

 de eene zijde glad was en de andere zijde hetzij met een 

 scherp mes bekrasd, hetzij op electrolytischen weg met een 

 laagje fijn verdeeld metaal bedekt, de laatste of ruwere zijde 

 de rol op zich nam van de zwarte zijde in den gewonen 

 radiometer. Uier kan van een teinperatuurs verschil der beide 

 zijden van de geheel uit een metaal bestaande wiek geen 

 sprake zijn. De ruwere zijde bezit echter door hare ruwheid 

 een grooter oppervlak en moet daarom de warmte sneller afge- 

 ven aan of opnemen van de aangrenzende gaslaag dan de andere 

 gladde zijde, de gasstroomingen nemen daardoor in sterker 

 mate hun weg langs eerstgenoemde zijde, en de door den 

 warmte-overgang van de wiek op het gas veroorzaakte verande- 

 ring in de drukking zal daarom aan de ruwe zijde het grootst 

 zijn Stijgt de temperatuur der wieken door bestraling boven 

 die vun het omringende gas, dan zullen dus de wieken gaan 

 draaien met de ruwe zijde achteraan. Daalt daarentegen de 

 temperatuur der wieken door uitstraling beneden die van het 

 gas, dan zal een draaiim> moeten optreden met de ruwe zijde 

 vooraan. 



Een soortgelijke verklaringswijze past ook bij de verschijn- 

 selen door crookes, zöllner en anderen waargenomen bij 

 radiometers met gebogen wieken, zöllner bijv. f; gaf aan 

 de wieken den vorm van halfbolvormige schalen geheel over- 

 eenstemmende met die van een anemometer, verder dien van 

 holle kegels of halve holle cilinders. Niettegenstaande hier de 

 beide oppervlakken alleen in vorm verschillen, maar in aard 

 en absorbeerend vermogen volkomen gelijk zijn, niettegen- 

 staande hier van geen temperatuurverschil sprake kan zijn, 

 wanneer ten minste de wieken uit dun, aan beide zijden glad, 

 aluminiumblik bestaan, komen ook deze wieken bij bestraling 

 in draaiende beweging. De convexe zijde dezer wieden neemt 



*) Nature van 17 Jan, 1878, vol. 17, \t. 284. 

 f) 1. c. 



