( 305 ) 



grootere waarde moeten hebben dan aan de concave zijde, zoodat wij 

 in dien grooteren overdruk aan den eenen kant der wiek de kracht 

 hebben, die de wiek in beweging brengt. In het geval dat de 

 wieken kouder zijn dan de omgeving is de verklaring der waar- 

 genomen beweging volkomen analoog. Aan de convexe zijde zal 

 dan de drukking van het gas sterker verminderen dan aan de 

 concave zijde, omdat de neerdalende gasstroomirigen voornamelijk 

 aan de eerstgenoemde zijde zullen optreden, en het temperatuur- 

 verval in het gas aan die zijde grooter zal zijn. Dat, wanneer 

 op eenigerhande wijze het glazen omhulsel een hoogere tempe- 

 ratuur verkrijgt dan de inhoud des radiometers, de wieken, 

 zooals door zöllner is waargenomen, gaan draaien met de 

 convexe zijde vóóraan, is ook zeer gemakkelijk uit onze theorie 

 te verklaren. De wieken verwarmen zich dan allengs gedeelte- 

 lijk door straling, gedeeltelijk door geleiding en gedeeltelijk 

 door gasstroomingen. Het gas aan het omhulsel verwarmd 

 komt in strooming en zal met de koudere wieken in aanra- 

 king komen en aan deze warmte afgeven. Het stroomt echter 

 gemakkelijker en daarom in ruimere mate langs de convexe 

 dan langs de concave zijde der wieken, en tevens verandert 

 aan de eerstgenoemde zijde de temperatuur in het gas sneller 

 met den afstand dan aan de concave zijde. De convexe zijde 

 ondervindt daardoor de grootste vermindering van drukking en 

 gaat daarom bij de draaiing vóóraan. 



zöllner en crookes hebben hunne proeven met radiometers 

 met gebogen wieken nog zoodanig gewijzigd, dat er ook bij 

 deze wieken een temperatuurs verschil tusschen de beide zijden 

 kon optreden, door een of beide zijden der wieken met een 

 laagje lampenzwart te bedekken. Men verkrijgt dan twee ver- 

 schillende invloeden, die een draaiing kunnen bewerken, een 

 invloed van het verschil in temperatuur en een invloed van 

 het verschil in vorm van de beide oppervlakken der wiek. Ook 

 deze meer gecompliceerde verschijnselen zijn volkomen in over- 

 eenstemming met onze theorie. 



Bij een proef van zöllner bijv. *) werden bij een radio- 

 meter met twee halfcilinder vormige wieken uit aluminiumblik 



*) 1. c. s. 164. 



