( 309 ) 



zal zijn; maar een hooger zijn van de temperatuur der convexe 

 zijde zal op de draaiingssnelheid van veel grooteren invloed 

 zijn dan een groot temperatuurverschil tusschen de beide zijden. 



Deze door cuookes waargenomen verschijnselen zijn naar 

 mij voorkomt, met geen der vroegere theorien goed en onge- 

 dwongen in overeenstemming te brengen, terwijl zij in onze 

 theorie een zeer eenvoudige verklaring vinden. 



Wanneer een der vier voorgaande radiometers van crookes 

 bedekt wordt door een warme glazen klok of gedompeld wordt 

 in warm water, dan verkrijgt men volgens crookes altijd een 

 draaiing tegengesteld aan die door het licht voortgebracht; 

 omdat de donkere warmtestralen van zeer groote golflengte 

 bterk door het glazen omhulsel geabsorbeerd worden, en daar- 

 door dat omhulsel een hoogere temperatuur verkrijgt dan de 

 wieken. Wanneer na eenigen tijd de warmte-bron wordt weg- 

 genomen begint weldra een draaiing in tegengestelden zin, d. i. 

 in denzelfden zin als onder den invloed van het licht, doordat 

 nu in de eerste plaats het glazen omhulsel en daarna eerst de 

 door het voorafgaande proces verwarmde wieken gaan afkoelen, 

 zoodat gedurende dit tweede gedeelte van het proces de wie- 

 ken weder een temperatuur hebben boven het omhulsel even- 

 als bij de bestraling door licht liet geval is Ook bij afkoe- 

 ling van een der radiometers door middel van ether verkreeg 

 crookes natuurlijk weder eene draaiing in dezelfde richting als 

 bij bestraling met licht. Het onderscheid tusschen de ver- 

 schijnselen bij de bestraling met licht en de laatst behandelde 

 verschijnselen, waarbij een draaiing in denzelfden zin als bij 

 de bestraling met licht verkregen werd, is eenvoudig dit, 

 dat in het eerste geval de wieken verhit worden boven het 

 omgevende gas, in de andere gevallen het omhulsel des radio- 

 meters afgekoeld wordt onder den inhoud des radiometers. In 

 het eerste geval ontstaan de gas^troomingen dus tegen de 

 wieken, in de andere gevallen tegen het glazen omhulsel aan, 

 maar in beide gevallen is het de overgang van warmte uit de 

 wieken op het daar langs stroomende koelere gas, welke als 

 bewegingsoorzaak moet worden aangezien *). 



*) Ik heb hier slechts eenige der meest belangrijke door crookks beschreven 

 verschijnselen aan de door mij voorgestelde theorie getoetst. Ook die door hem 



