( 3H ) 



balans kon meten. Die afstooting vond hij bij een bepaalden 

 graad van verdunning van het gas des te grooter, naarmate de 

 mica plaat dichter bij de zwarte zijde zich bevond. Wanneer hij 

 den afstand tasseben de vaste mica-piaat en de bewegelijke zwarte 

 zijde zeer klein maakte, kon hij nog een afstooting waarnemen 

 bij betrekkelijk groote drukkingen; bij een druk van ongeveer 

 100 mm. had hij bijv. nog een meetbare afstooting, wauneer 

 die afstand 8 mm. bedroeg, en bij nog veel grootere drukkin 

 gen, ja zelfs bij de atmospherische drukking was die afstooting 

 nog te bespeuren, wanneer hij dien afstand 110^ veel kleiner 

 maakte *). 



Op deze verschijnselen kom ik later terug. Op het oogenblik 

 zij slechts opgemerkt, dat zij schijnen te bewijzen, dat de wer- 

 king van het langs de wieken stroomende gas des Ie grooter is, 

 naarmate de temperatuur in het gas sneller verandert. 



Wij hebben vroeger bij de bespreking der theoriën van meijer 

 en van neesen als onze meening uitgesproken, dat de directe 

 werking der stroom ingen, zooals die door de beide genoemde 

 natuurkundigen wordt opgevat, niet als de be weegkracht bij de 

 gewone radiometers kan worden aangezien. Daarmede hebben wij 

 echter volstrekt niet willen beweren, dat die directe werking 

 der stroomingen nooit eenigen invloed heeft, welke ook de in- 

 richting des radiometers moge zijn. Wanneer men bijv. de 

 platte wieken des radiometers niet verticaal stelt, maar meer of 

 minder ten opzichte van den verticalen stand doet hellen, dan 

 zou die directe werking der stroomingen wellicht als beweeg- 

 kracht kunnen optreden Opstijgende gassiroomen zouden zuike 

 hellende wieken in den eenen zin, neerdalende gasstroomen zou- 

 den haar in den tegenovergestelden zin in beweging kunnen 

 brengen; en zij zouden dit kunnen doen, óf volgens neesen's 

 zienswijze door hun directe stoolwerking tegen de wieken, óf, 

 hetgeen meer ofschoon niet geheel met meijer's zienswijze zou 

 overeenstemmen, door de wrijving, welke zij tegen de wieken 

 zouden uitoefenen, waardoor zij deze met zich zouden kunnen 

 medevoeren. Al naarmate de eene of andere zienswijze de juiste 



*) Vhil. Uag, , vol. 3, p. 471 aud 473. 



