( 313 ) 



Het kan in dit geval alleen de door de bestraling veroor- 

 zaakte verwarming van de aluminiumschijf zijn boven de tem- 

 peratuur der omgeving, waardoor de beweging van het radio - 

 meterkruis wordt veroorzaakt. Maar hoe heeft dit plaats ? Zeker 

 niet door de wrijving van de van de aliminiumschij f opstijgende 

 luchtstroomen tegen de onderzijde der wieken, want daardoor 

 zou een beweging in tegengestelden zin van de waargenomen e 

 worden voortgebracht. Door directe stootwerking dier lucht- 

 stroomen tegen de onderzijde der wieken zou daarentegen een 

 beweging in den waargenomen zin moeten ontstaan. Die stoot- 

 werking der luchtstroomen zal echter worden tegengewerkt, door- 

 dat de onderkant der mica-plaatjes warmte van die langs hen 

 strijkende warme luchtstroomen opneemt, want die warmte- 

 o vergang uit het gas op de onderzijde der mica-plaatjes zou een 

 beweging in tegengestelden zin ten gevolge moeten hebben. 

 Welke dezer beide tegengestelde werkingen de grootste zal zijn, 

 is niet a priori aan te geven. JBij de radiometers met verticale 

 wieken kunnen verticale stroomingen weinig werking uitoefenen, 

 maar bij die met hellende wieken is dit geheel anders. Bij deze 

 is het niet onmogelijk, dat de directe stootwerking der stroo- 

 mingen zelfs in het zoozeer verdunde gas groot genoeg is om 

 de tegengestelde werking van den warmte-overgang uit het gas 

 op de wieken te overwinnen, en de waargenomen beweging voort 

 te brengen. Het zou ook kunnen wezen, dat de onderzijde dei- 

 hellende mica-plaatjes, door absorptie van de donkere warmte 

 door de verwarmde aluminiumplaat uitgestraald, een temperatuur 

 verkreeg boven die van liet omgevende gas, want mica absor- 

 beert wel niet zeer veel licht, daarentegen veel donkere warmte. 



tot het besluit komen, dat die normale draaiing met een of andere werking van 

 den galvanischen stroom samenhangt. Daar wij echter omtrent de oorzaak dier 

 abnormale draaiing zelfs geen slechts eenigszins waarschijnlijke gissing kunnen 

 maken, wenschen wij er ons niet verder mede bezig te houden, en verwijzen de 

 belangstellenden naar ZöLLNEe's tweede en derde verhandeling, Fogy Ann. Bd. 

 160, SS. 297 a. 459. 



Eene soortgelijke nog meer gecompliceerde proef is door crookes beschreven, 

 Comptes rendus, 4 février 1878, T. 86, p. 325. Het is opmerkelijk, dat bij vroe- 

 gere proeven van crook.es, waarbij hij ook van een galvanischen stroom gebruik 

 maakte, soortgelijke onregelmatigheden als de hier beschrevene optraden, Fhil. 

 Trans. 1875, vol. 165, pp. 528— 532. 



VEKSL. EN MEDED. AFD. NATUURK. 2^ REEKS. DEEL XIII. 21 



