( 816 ) 



bovenzijde aanliggende gas het meest verwarmde is, kunnen 

 er geene stroomingen ontstaan, en kan dat gas daarom niet door 

 koeler gas telkens vervangen worden, hetgeen voor het voortdu- 

 ren dezer oorzaak een vereischte zou zijn. Van een invloed 

 van gasstroomingen, die van de alutniniumschijf zouden opstij- 

 gen, kan hier ook geen sprake zijn, want daar het aluminium 

 voor de donkere warmtestralen een kleiner absorbeerend ver- 

 mogen bezit dan het mica, zal ook de aluminiumschijf geen 

 hoogere temperatuur aannemen dan de mica-plaatjes en dus ook 

 niet tot opstijgende luchtstrooinen kunnen aanleiding geven. 

 Het komt mij voor, dat men de waargenomen beweging in 

 dit geval kan verklaren door aan te nemen, dat de door den 

 bovenkant van het glazen- omhulsel uitgestraalde donkere warmte 

 de bovenzijde der hellende mica-wieken in temperatuur doet 

 stijgen, en daardoor een overdruk van het tegen die boven- 

 zijde verwarmde en daarlangs opstijgende gas op die zijde der 

 wiek wordt teweeggebracht. Wij hebben hier dan dezelfde 

 oorzaak van beweging als die welke wij als tweede der moge- 

 lijke bewegingsoorzaken behandeld hebben bij de eerst beschre- 

 vene proef met dezen radiometer, en zouden hierin dus een 

 reden kunnen vinden, om ook bij die vorige proef deze oor- 

 zaak als de hoofdoorzaak te beschouwen. 



Bij de tweede inrichting des radiometers, waarbij een be- 

 wegelijke mica-schijf zich boven een vast kruis van hellende 

 aluminium-wieken bevond, kreeg zöllnee een draaiing der 

 mica-schijf in de tegenovergestelde richting van vroeger, wan- 

 neer hij in plaats van zonnelicht op den radiometer te doen 

 vallen, het glazen omhulsel van onderen met de warme hand 

 aanraakte *). Bij de verklaring van de hier waargenomen be- 

 weging kan men zich geloof ik van de vroeger als nummer 

 drie beschreven mogelijke bewegingsoorzaak bedienen. De ver- 

 warmde onderkant van het glazen omhulsel geeft warmte af 

 aan het daartegenaan gelegen gas. Dit gas, hetgeen, daar de 



*) 1. c. S. 298. Onze verklaring in dit geval stemt eigenlijk geheel overeen 

 met die door ZüLLNER zelven gegeven, wanneer men slechts voor "de loodrecht 

 op hun oppervlak door de Wanden uitgezonden deeltjes*' van ZÖLLNER in de plaats 

 btelt : "de loodrecht op hun oppervlak door de wanden aan de gasmolcculcn 

 medegedeelde hoeveelheid van bcweginy? 



