( 318 ) 



Is het in het voorafgaande gebleken, dat alle waargenomen 

 verschijnselen zich laten verklaren door de door ons aangeno- 

 men indirecte werking der gasstrooiningen, terwijl van som- 

 mige . dier verschijnselen volgens geen der vroegere theoriën een 

 ongedwongen verklaring te geven was, wij moeten er nu toe 

 overgaan te onderzoeken, of ook volgens de theorie de tijde- 

 lijke verandering, die de drukking van de tegen het vaste 

 oppervlak aankomende gasmassa van andere temperatuur gedu- 

 rende den overgangstoestand ondergaat, van zoodanigen aard is 

 als voor de verklaring der verschijnselen gevorderd wordt. 



"Wil dit het geval zijn, clan zal in de eerste plaats die verande- 

 ring der drukking bij afnemende dichtheid van het gas niet te 

 sterk mogen afnemen. Ik zeg met opzet, dat die verandering der 

 drukking niet te sterk mag afnemen, en zeg niet dat zij moet 

 toenemen. Want ik geloof niet, dat een toenemen dier veran- 

 dering met toenemende verdunning ter verklaring der verschijn- 

 selen volstrekt noodzakelijk is. Wel is waar treden die ver- 

 schijnselen slechts krachtig op bij groote verdunning, en treden 

 bij grootere dichtheid van het gas zelfs verschijnselen in tegen- 

 gestelden zin in hunne plaats, maar ik geloof, dat dit te ver- 

 klaren zou zijn door twee tegengestelde werkingen aan te nemen, 

 waarvan de eene de verschijnselen bij grootere dichtheid, de 

 andere die bij groote verdunning teweegbrengt. Wanneer 

 men nu aanneemt, dat de eerste dier werkingen evenre- 

 dig is met de dichtheid en met het afnemen dier dichtheid 

 dus tevens sterk afneemt, dan is het ter verklaring der 

 verschijnselen bij geringe dichtheid eigenlijk reeds voldoende, 

 wanneer de tweede werking maar minder snel afneemt dan de 

 eerste, een toenemen dier werking is daartoe niet volstrekt 

 noodzakelijk. 



In de tweede plaats schijnen vele verschijnselen, vooral die 

 beschreven boven bil. 310 en 311, er op te wijzen, dat de wer- 

 king van het langs het oppervlak van hoogere of lagere tem- 

 peratuur stroomende gas op dat oppervlak des te grooter is, 

 naarmate de temperatuur in het gas in de nabijheid van het 

 oppervlak sneller met den afstand verandert. Die grootere wer- 

 king zou misschien hierdoor kunnen verklaard worden, dat de 



