( 324 ) 



Geheel onmogelijk komen mij de beide gemaakte veronderstel- 

 lingen niet voor. Vraagt men mij echter, of ik haar voor 

 waarschijnlijk hond, dan kan mijn antwoord niet anders luiden 

 dan neen. Want de grootere afwijking van de gelijkmatige 

 verdeeling over alle richtingen is hier eenvoudig het gevolg 

 van het feit, dat bij grooter temperatuurverval of geringere 

 dichtheid op eenzelfde plaats in het gas moleculen samenkomen, 

 die voor de verschillende richtingen meer in snelheid en in aan- 

 tal verschillen ; omdat zij het laatst in botsing zijn geweest op 

 plaatsen, waarvan de temperatuur hetzij wegens het grootere 

 temperatuurverval, hetzij wegens de grootere gemiddelde weg- 

 lengte onderling meer verschilt, en meer van die op de beschouwde 

 plaats afwijkt. Ik houd het daarom niet voor waarschijnlijk, dat 

 de grootere afwijking van de gelijkmatige verdeeling invloed zal 

 hebben op de grootte van den tijdelijken overdruk gedurende 

 den overgangstoestand van het gas, en evenmin op den duur 

 van dien overgangstoestand. 



Tk houd het echter voor niet onmogelijk, dat de duur van 

 den overgangstoestand toeneemt bij afnemende dichtheid van het 

 gas, maar op geheel andere gronden dan de voorafgaande, die 

 ik nu wensch uiteen te zetten. 



Het warme oppervlak geeft warmte over aan het koelere gas, 

 hetgeen er mede in aanraking komt, doordat de gasmoleculen, 

 die tegen het oppervlak aanbotseu, de grootere levende kracht 

 aannemen, die behoort bij de hoogere temperatuur van het op- 

 pervlak *). Met deze grootere levende kracht verlaten de gas- 

 moleculen het oppervlak, en zij zullen deze behouden, totdat zij 

 tegen andere koelere moleculen stooten. De gemiddelde afstand 

 van het oppervlak, waarop dit plaats heeft, zal evenredig zijn 

 aan de gemiddelde weglengte der moleculen en dus omgekeerd 

 evenredig aan de dichtheid van het gas. Bij die botsing zullen 

 de moleculen een gedeelte harer overmaat aan levende kracht 



*) De wijze, waarop die moleculen de grootere levende kracht van het war. 

 mere oppervlak overnemen, kunnen wij niet nader aangeven, daar, zooals wij 

 vroeger opmerkten, omtrent de wijze, waarop de moleculen van het gas en van 

 het vaste lichaam hare bewegingen uitwisselen, zoo goed als niets bekend is. 

 Het in den tekst gezegde moet daarom niet al te letterlijk worden opgevat. 



