( 330 ) 



Wij hebben straks gezegd, dat het ons het waarschijnlijk s 

 voorkwam, dat het opstijgende gas reeds lang vóórdat het den 

 bovenrand der plaat bereikt heeft, in een toestand gekomen is, 

 waarin het geen merkbaren overdruk op de warmere plaat meer 

 uitoefent. Ofschoon de duur van den overgangstoestand mij 

 vooralsnog niet toeschijnt voor een juiste bepaling vatbaar te 

 zijn, geloof ik toch, dat, wanneer men let op de voorzeker zeer 

 geringe grootte van de snelheid der gasstroomingen ten opzichte 

 van de moleculaire snelheden bij de gassen, deze veronderstel- 

 ling niet als gewaagd, maar zelfs als zeer waarschijnlijk moet 

 worden beschouwd. Eerder zou, dunkt mij, omgekeerd de be- 

 denking kunnen oprijzen, dat de duur van den overgangstoe- 

 stand te kort is, en daarom bij de betrekkelijk geringe snel- 

 heid der gasstroomingen het gedeelte der plaat, waarop het gas 

 een merkbaren overdruk uitoefent, te klein is, om uit dien 

 overdruk de door crookes bestudeerde kracht te kunnen ver- 

 klaren. 



Wanneer het gas niet tot het uiterste verdund is, zal dus 

 waarschijnlijk het naar de warmere plaat toestroomende gas 

 slechts een korten tijd behoeven tot het aannemen van den 

 stationnairen toestand van warmte -geleiding, en zijn het daar- 

 om in dit geval, wanneer de hoogte der plaat niet al te klein 

 is, vooral de onderrand en de zijranden der warmere plaat, die 

 de grootere drukking van het gas zullen ondervinden. Hierin 

 stemmen wij dus, zij het dan ook op geheel andere gronden, 

 overeen met finkener, die ook, zooals wij vroeger zagen, bij 

 niet te grootte verdunning slechts op de randen en niet op 

 het midden van de wieken eens radiometers een overdruk aan- 

 neemt. Wanneer dus itnkener aan het einde zijner verhan- 

 deling een proef beschrijft, die voor deze zienswijze getuigt, 

 dan doet zij dit even goed voor onze theorie, einkener *) 

 vervaardigde twee zooveel mogelijk gelijke radiometers, waar- 

 tusschen alleen dit onderscheid bestond, dat bij den eenen van 

 de plaatjes aluminium, die de wieken vormden, het midden der 

 plaatjes werd weggesneden, zoodat alleen de randen overbleven» 

 bij den anderen daarentegen de geheele plaatjes als wieken 



*) FiNKENEit, Poffff. Ann. Bd. 158, S. 594 



