( 331 ) 



gebruikt werden. Hij vond nu, dat bij niet al te groote ver- 

 dunning de beweging der wieken bij den eersten radiometer 

 bijna dubbel zoo snel was als bij den tweeden. Bij grootere 

 verdunning werden de bewegingen in beide radiometers meer 

 en meer aan elkander gelijk. Wanneer aan die enkele proef 

 van finkenee eenige bewijskracht mag worden toegekend, een 

 zeer groote bewijskracht zou ik er echter niet aan willen toe- 

 schrijven, daarvoor zouden meer proeven vereischt worden, dan 

 is die proef even goed in overeenstemming met mijn theorie 

 als met die van finkenee. 



Wil de indirecte werking der gasstroomingen, zooals wij die 

 in het voorgaande hebben opgevat, als oorzaak der verschijnse- 

 len van ceookes kunnen be ■ chouwcl worden, dan mogen die 

 erasstroomingen bij afnemende dichtheid van het gas niet tevens 

 sterk afnemen. Wij moeten thans nog onderzoeken, of dit al 

 of niet het geval is. 



De kracht, die de stroomingen voortbrengt, is het verschil 

 in gewicht tusschen twee nevens elkander gelegen gelijke gas- 

 volumina. Die kracht is dus evenredig aan het verschil in 

 dichtheid, hetgeen ontstaat doordat het eene voJ urnen gas een 

 hoogere temperatuur verkrijgt dan het andere. Noemen wij 

 t en ^ de beide temperaturen, d en d Y de bij die temperaturen 

 behoorende dichtheden, a den uitzettingscoëfficiënt van het gas, 

 dan is : 



d — d x a (ti — t) 



d 1 + at 



de uitdrukking, waaraan de kracht evenredig is, die wegens 

 het temperatuurverschil ^ — t op de éénheid van mas*a werkt. 

 Die kracht is dus onafhankelijk van de dichtheid. Wanneer 

 nu de krachten, die de stroomingen tegenwerken, ook maar 

 onafhankelijk waren van de dichtheid, zouden de stroomingen 

 bij kleinere dichtheid even sterk moeten zijn als bij grootere 

 dichtheid. 



In het gas zelf is de tegenwerkende kracht de inwendige 

 wrijving. Nu is de coëfficiënt van inwendige wrijving volgens 

 theorie en ervaring onafhankelijk van de dichtheid, en de in- 



22* 



