( 333 ) 



CROOKEs'sche werkingen te kunnen verklaren. Ik geef gaarne 

 toe, dat dit niet bewezen is, maar voeg er bij, het tegendeel 

 is evenmin bewezen. Wel is waar zal naar de tegenwoordig 

 algemeen geldende denkbeelden omtrent de wijze, waarop bij 

 de botsing van twee gasmoleculen de snelheden zich over de 

 beide moleculen verdeden, de duur van den overgangstoestand 

 uiterst kort en dus ook de totale werking van den overdruk 

 van het gas uiterst klein zijn; maar bij de verschijnselen van 

 crookes hebben wij ook altijd met slechts uiterst zwakke 

 werkingen te doen, en het is dus zeer wel mogelijk, dat de 

 werking van den overdruk van het gas gedurende den over- 

 gangstoestand daartoe groot genoeg is *). 



Maar zal men wellicht zeggen, wanneer het nog niet bewe- 

 zen kan worden, dat de indirecte werking der gasstroomingen 

 ter verklaring der CROOKEs , sche verschijnselen een voldoende 

 grootte heeft, waarom dan niet liever blijvende drukkings ver- 

 schillen in den stationnairen toestand van warmte-geleiding ter 

 verklaring gebezigd, waarvan het toch ook nog niet streng 

 bewezen is, dat zij niet kunnen bestaan? Men vergete echter 

 niet, dat ik de theorie der blijvende drukkings-verschillen ge- 

 meend heb niet te moeten aannemen, niet zoozeer omdat ik 

 de mogelijkheid van het bestaan dier drukkingsverschillen vol- 

 strekt ontkende, maar omdat ik betwijfelde of men ooit zoo- 

 danige blijvende drukkingsverschillen in liet gas zou kunnen 

 vinden, waaruit alle waargenomen verschijnselen voldoende 

 konden worden afgeleid. 



Door middel van de blijvende drukkingsverschillen, zooals 

 ik die op bl. 282 — 3 heb aangegeven, en die, zooals ik daar 

 heb trachten uiteen te zetten, voor mij de eenige niet volstrekt 

 onmogelijke blijvende drukkingsverschillen zijn, die in staat 

 zijn van de grond verschijnselen van crookes een bevredigende 



*) Het staat voor mij voorts volstrekt niet geheel vast, dat die denkbeelden 

 omtrent de wijze, waarop de snelheden zich na de botsing over de moleculen 

 verdeelen, in het geheel geen wijzigingen meer zullen ondergaan. Omtrent de 

 krachten bij de botsing tusschen de moleculen werkeude, en meer nog omtrent 

 de. verandering, die de beweging der de moleculen samenstellende atomen bij de 

 botsing ondergaat, is te weinig bekend, dat men zulk een wijziging, ten minste 

 in het geval dat de moleculen niet overal dezelfde gemiddelde levende kracht 

 bezitten, voor volstrekt onmogelijk zon moeten houden. 



