( 884 ) 



verklaring te geven, kan men, geloof ik, de verschillende bewe- 

 gingen van de wieken der radiometers in hun gewonen vorm 

 voldoende verklaren. Eveneens van de meeste der door cuookes 

 en zöllner waargenomen bewegingen bij radiometers met ge- 

 bogen wieken. Bij deze heeft men daartoe maar in het oog 

 te houden, dat de warmte aan de convexe zijde zich bij de 

 geleiding in het gas allengs over grootere oppervlakken ver- 

 breidt, terwijl zij zich aan de concave zijde, ten minste in de 

 nabijheid van het warme oppervlak, allengs op kleinere opper- 

 vlakken concentreert ; zoodat aan de convexe zijde een vermeer- 

 dering, aan de concave zijde een vermindering van de drukking 

 van het gas op het warme oppervlak volgens de vroeger door 

 ons aangenomen blijvende drukkingsverschillen zou moeten be- 

 staan. Deze verschijnselen zouden zich niet minder goed laten 

 afleiden uit die blijvende drukkingsverschillen dan uit de door 

 mij als verklaringsoorzaak aangenomen indirecte werking der 

 gasstroomingen ; alleen voor de abnormale draaiing, welke 

 zöllner waarnam bij zijn half-cilindervormige, aan beide zijden 

 met lampenzwart bedekte wieken, wanneer alleen de concave 

 zijde dier wieken door licht beschenen werd, zou de verklaring 

 mijns inziens een zeer ged wongene worden. Die blijvende 

 drukkingsverschillen schijnen mij echter geen verklaring te 

 geven van de door mij op bl. 303 beschreven proe- 

 ven van stokes met radiometers, waarvan de wieken uit 

 metalen plaatjes bestonden, wier eene zijde glad was, en wier 

 andere zijde hetzij met een scherp mes bekrasd, hetzij op 

 electrolytischen weg met een laagje fijn verdeeld metaal bedekt 

 was. En of dit voor al de door ons beschreven meer gecom- 

 pliceerde verschijnselen van zöllner mogelijk zal zijn, komt 

 mij hoogst twijfelachtig voor. 



Omdat ik dus door zulke blijvende drukkingsverschillen aan 

 te nemen niet alle waargenomen verschijnselen meende te 

 kunnen verklaren, ten minste niet door zoodanige drukkings- 

 verschillen als mij de eenige niet volstrekt onmogelijke schenen 

 te zijn,, en omdat verder het bestaan van zoodanige drukkings- 

 verschillen mij niet waarschijnlijk toescheen en ten minste nog 

 geheel onbewezen is, zoodat men daarom volstrekt niet bepalen 

 kan, hoe hun grootte, indien zij bestaan, van de dichtheid van 



