( 337 ) 



dit schijnbaar zwaarder moet worden, ten tweede verticale lucht- 

 stroomingen, die op de beweging in verticale richting van het 

 voorwerpje zeker niet zonder invloed zuilen geweest zijn, en 

 wellicht nog een derde invloed, waarover later meer. Vooral 

 die proeven, waarbij een door een galvanischen stroom gloeiend 

 gemaakte platinumspiraal zeer dicht bij het lichte voorwerp 

 gebracht werd, zonder dat een vaste wand hen van elkander 

 scheidde, zijn niet geschikt de ware oorzaak der werking te 

 doen kennen, omdat in dit geval de lucht niet alleen tegen het 

 voorwerp maar ook tegen de platinumspiraal aan zich sterk 

 moet verwarmen en daardoor in sterke strooming moet komen. 



Beter zijn de proeven in het laatste deel van crookes' eerste 

 en in zijn tweede verhandeling beschreven, waarbij het lichte 

 voorwerp niet in verticale, maar in horizontale richting zich be- 

 woog, zoodat de verandering in de schijnbare zwaarte van het 

 voorwerp niet van invloed kon zijn en ook de verticale stroo- 

 mingen slechts een geringe werking konden uitoefenen. Ook 

 van deze proeven beschouw ik weder als de beste die, waarbij 

 het warme lichaam niet in dezelfde ruimte geplaatst was met 

 het lichte voorwerp, waarop men de werking der warmte-stralen 

 wilde bestudeeren. 



Bij alle proeven verkreeg crookes, ofschoon de regelmatigheid 

 der verschijnselen niet zeer groot was, bij grootere (.lichtheid van 

 het gas juist de tegenovergestelde werkingen van die bij groote 

 verdunning door hem waargenomen. De beweging van een 

 verticaal plaatje, waarvan een der zijden een temperatuur ver- 

 krijgt hooger of lager dan die der omgeving, is dus een zoo- 

 danige, dat het schijnt, alsof in een dicht gas, de zijde van 

 een verticaal plaatje, waarvan de temperatuur hooger is dan die 

 van het omringende gas, een geringere drukking van het gas 

 ondervindt, dat daarentegen, wanneer de temperatuur van die 

 zijde daalt onder die van het omringende gas, dat gas op die 

 zijde eene grootere drukking uitoefent. 



Aan de directe stootwerking der luchtstroomen kan ik de 

 waargenomen beweging van het plaatje niet toeschrijven; want 

 ten eerste hebben die stroomen langs het plaatje voornamelijk 

 in verticale richting plaats, en deze kunnen geen horizontale be- 

 weging ten gevolsre hebben, en ten tweede, al neemt men even- 



