( 357 ) 



kortingen ingevoerd, die den indruk maken alsof het boven uit- 

 gedrukte resultaat nog slechts eene benadering is. Men wordt 

 daardoor onwillekeurig tot de vraag geleid, wat toch wel de 

 schijnbare baan der vaste sterren tengevolge van de bewe- 

 gingen van het licht en de aarde zijn zoude, indien de loop- 

 baan der aarde eene aanzienlijke excentriciteit had, en niet 

 zoo als nu, nagenoeg met een 1 cirkel overeenkwam. Ik ken 

 geen der nieuwere handboeken der sterrekunde, waar men op 

 deze vraag een voldoend antwoord vindt. *) Tn het onlangs ver- 

 schenen handboek over Cosmographie van Dr. schoute, wordt 

 op blz. 179 eene figuur gegeven, die dit antwoord moet voor- 

 stellen; maar deze figuur is onjuist en de verklaring onvolle- 

 dig. In het derde deel van dit werk wordt deze misslag echter 

 erkend. 



Ieder die de populaire lessen van onzen te vroeg ontslapenen 

 kaiser heeft bijgewoond, herinnert zich nog wel den toestel, 

 dien hij voor de verklaring der aberratie op die lessen bezigde. 

 De verklaring van het verschijnsel aan de emanatietheorie van 

 het licht ontleenende, werd aangetoond dat elke ster een krin- 

 getje schijnt te doorloopen, welks vlak evenwijdig aan dat der 

 ekliptika gelegen is. De loopbaan der aarde werd cirkelvormig 

 ondersteld en hare snelheid dus eenparig, en zoo was het dui- 

 delijk, dat de ster ook een 1 cirkel in dit vlak scheen te be- 

 schrijven, met dien verstande evenwel, dat de voerstraal der 

 ster steeds 90° vooruit was op den voerstraal der aarde. Voor 

 eene populaire verklaring van het verschijnsel, als een bewijs- 

 grond voor de beweging der aarde om de zon, is eene der- 

 gelijke voorstelling ook voldoende ; toch moet, al neemt men 

 genoegen in de aanwending der emanatie- in plaats der undu- 

 latietheorie, voor een juist begrip van het verschijnsel, zoo als 

 het zich werkelijk voordoet, gelet worden op de drie omstan- 

 digheden : 1° dat de beweging der aarde om de zon niet een- 

 parig is, maar plaats heeft naar de tweede wet van keppler; 



*) Onder het afdrukken dezes zie ik, dat oppolzer in zijn voortreffelijk Lehr- 

 buch zv.r Bahnbestimmung der Kometen und Planeten, het vraagstuk streng nauw- 

 keurig behandeld heeft doch ook alleen de formulen afleidt voor den invloed der 

 aberratie, zoowel op rechte opkliinmingen en declinatie als op lengte en breedte. 



