( 64 ) 



dorsalis tot den processus odontoideus op dezelfde wijze zich 

 verhoudt als tot de lichamen der andere halswervels Bij de 

 differentiatie der intervertebrale stukken in gewrichtshoofden en 

 gewrichtskommen worden de laatstgenoemden in den beginne 

 nog door een weefsel met elkander verbonden, dat nog het best 

 met den naam van bindweefselkraakbeen kan bestempeld wor- 

 den, een dergelijk weefsel komt ook voor zoowel tusschen den 

 condylus occipitalis en den processus odontoideus aan de eene 

 zijde, als tusschen den laatstgenoemde en den epistropheus aan 

 de andere zijde. Terwijl het bij de overige halswervels in 

 latere ontwikkelingsstadien tot een in meerdere of mindere 

 mate volkomen scheiding van gewrichtshoofden en gewrichts- 

 pannen komt, blijft daarentegen de processus odontoideus be- 

 wegelijk verbonden met het gewrichtshoofd van den tweeden hals- 

 wervel. Moeielijker te beantwoorden is de vraag, welke waarde 

 aan het sluitstuk van den ring van den atlas moet worden toege- 

 kend. Eathke heeft het met een onderste uitsteeksel (hypapho- 

 physe) vergeleken. Dit komt mij echter minder waarschijnlijk voor. 

 Men bedenke namelijk wel, dat de onderste uitsteeksels altijd 

 onmiddelijk van uit de wervellichamen zelve verbeenen. Ik ge- 

 loof dat het sluitstuk niets anders, dan een gedeelte van het 

 lichaam van den eersten wervel voorstelt. Het lichaam van den 

 eersten wervel differentieert zich dus vroegtijdig in verschillende 

 stukken. Het middelste kraakbeenig gedeelte, waar de chorda 

 dorsalis doorheen gaat, wordt processus odontoideus. Uit de 

 boven den processus odontoideus gelegene dunne kraakbeenige 

 strook, ontwikkelt zich het ligamentum transversum. Het on- 

 middelijk om den processus odontoideus gelegen kraakbeen diffe- 

 rentieert zich gedeeltelijk tot een fibreusen band, die den pro- 

 cessus odontoideus aan boogstukken en sluitstuk verbindt, (li- 

 gamentum accessorium) gedeeltelijk wordt het gedegenereerd. 

 De zijdelingsche en onderste gedeelten van het wervellichaam 

 eindelijk vormen den ring, waarbinnen de processus odontoi- 

 deus gelegen is en die uit drie stukken bestaat, namelijk het 

 aan de buikzijde gelegen sluitstuk en de beide zijdelingsche boog- 

 stukken, die onmiddelijk in de bovenste bogen (de neuraalbogen) 

 zich voortzetten. In de groep der schidpadden vertoont het 

 sluitstuk onmiskenbare neiging zich terug te vormen. Bij de 



