( "2) 



buizen bevat. Het water werd in den bak gebracht, voordat de 

 messingschaal verticaal gesteld werd. De manoraeterbak stond 

 op een steen en tafeltje, dat met ijzeren bouten onwrikbaar in 

 een muur van het gebouw bevestigd was. 



De aflezing der luchtvolumina zoowel als die van het ver- 

 schil in kwikhoogte geschiedde met een horizontalen kijker 

 met oculair-mikrometer, die langs een verticale stang op en 

 neder geschoven en tegelijkertijd om die stang in horizontalen 

 zin gedraaid kon w r orden. Deze kijker en stang vormen eigen- 

 lijk een kathetometer, maar de constructie is zeer licht en 

 bewegelijk, en hij was om deze reden en ook omdat de grond 

 waarop hij staat weinig stabiel is, niet als kathetometer te 

 gebruiken. 



87,7 deelen van de schroef des oculair-mikrometers kwamen 

 overeen met een verticale verplaatsing van den bewegelijken 

 draad des mikrometers om één millimeter. Hieruit vloeit echter 



niet voort, dat de kwikhoogten tot op mm. en de lucht- 



87,7 



volumina tot op schaaldeel der volumenbuis nauwkeurig 



1 87,7 B 



af te lezen zijn. Om verschillende redenen is dit niet het 

 geval. Vooreerst niet omdat de kijker met den mikrometer 

 niet volkomen vast kon worden opgesteld; ten tweede niet, 

 omdat de draden van den mikrometer wel zeer dun zijn, maar 

 toch eenige dikte hebben, zoodat het nulpunt van den mikrometer 

 niet volkomen nauwkeurig te bepalen is ; deze fout is echter 

 zeer gering. De grootste bron van onnauwkeurigheid is de dikte 

 en het niet regelmatige van de deelstrepen der schalen; vooral 

 op de aflezing der luchtvolumina zal dit van invloed geweest 

 zijn, daar de schaal die hiertoe diende minder fraai was dan 

 de messingschaal ter aflezing der kwikhoogten. De waargenomen 

 kwikhoogten bezitten daarom een grootere nauwkeurigheid dan 

 de luchtvolumina. 



De manometer, zooais hij tot nu toe door mij gebruikt is, 

 bezit verder nog twee bezwaren. Ten eerste waren de door- 

 boringen der kranen wat nauw, waardoor somtijds verstoppin- 

 gen dier kranen optraden. En ten tweede door het vet der 

 kranen wordt het kwik licht eenigszins vuil, en daarvan was 



