( 113 ) 



Ik meende toch een deel der waargenomen onregelmatigheden 

 en de gemiddeld te groote uitkomsten te moeten toeschrijven 

 aan de te geringe wijdte der piëzometerbuis. Het piëzometervat 

 had toch slechts een inhoud van ongeveer 450 gram kwik 

 van 0° of ongeveer 33 kub. cm., terwijl de beide piëzometer- 

 buizen per schaaldeel van ongeveer 1 mm. lengte een inhoud 

 hadden van ruim 1,7 mgr. kwik en dus een diameter bezaten 

 van slechts 0,4 mm. Zijn nu de piëzometerbuizen zoo nauw, 

 dan zal het water dat bij het dalen der vloeistof in de buizen 

 aan de wanden blijft hangen een merkbaren invloed kunnen 

 verkrijgen. Die invloed is deze, dat de buizen in werkelijkheid 

 bij de proeven nauwer zijn dan bij de calibratie met kwik 

 gevonden werd en bij de berekening is aangenomen ; zoodat 

 men schijnbaar een grootere samendrokking van de vloeistof 

 meent waar te nemen dan wezenlijk plaats heeft. Ons piëzo- 

 metervat was dan ook veel kleiner dan de vaten door regnault 

 en door grassi ter bepaling van de samendrukbaarheid van 

 water gebruikt, want regnault's piëzometers hadden een inhoud 

 van 80 ti 109, die van grassi een inhoud van 90 a 102 

 kub. cm. 



Onze eerste reeks proeven had ons echter nog meer geleerd. 

 Ten eerste, dat men bij liet aanbrengen der grootere drukking 

 in het piëzometervat de samengeperste lucht slechts zeer lang- 

 zaam moet toelaten, en eveneens die lucht 'vervolgens weder 

 zeer langzaam moet laten ontsnappen wil men een regelmatige 

 beweging van het water in de buizen verkrijgen. En ten 

 tweede, dat men tusschen de waarnemingen van den stand van 

 het water in de beide buizen, den eenen keer terwijl een groote 

 drukking en vervolgens terwijl de atmospherische drukking 

 binnen den piëzometer heerscht, een langeren tijd moest laten 

 verloopen dan bij de meeste vroegere proeven het geval was. 

 De onregelmatigheden in de beweging van het water in de 

 beide buizen wezen toch op een soort nawerking van het piëzo- 

 metervat; zij maakten het ten minste waarschijnlijk dat bij 

 het aanbrengen der grootere drukking dat vat niet plotselings 

 maar eerst allengs zijn grootste volumen verkreeg, en bij het 

 weder wegnemen der drukking niet plotselings zijn oorspronke- 

 lijk volumen hernam, maar eerst na eenigen tijd dat aanvan- 



