( 125 ) 



om deze reden, dat de volgende proeven te verwerpen zijn. 

 Vooreerst n°. 1 en 2, omdat het niet is uit te maken, of de 

 drukking in n°. 1 te klein of in n°. 2 te groot is afgelezen; 

 verder n°. 8, 11, 35 en 57. Deze zijn bepaald buiten Ie 

 sluiten. Van andere, waar het verschil slechts klein is, heb 

 ik gemeend dit niet te behoeven te doen, maar haar te kunnen 

 behouden. De proeven, die wij gemeend hebben te moeten ver- 

 werpen, zijn in tabei 1 met kruisjes aangeduid. Deze zijn bij 

 het berekenen der gemiddelden niet gebruikt. Als algemeen 

 gemiddelde van alle overige proeven verkrijgen wij voor den 

 sameiidrukbaarheidscoëfficiënt van water als gemiddelde van 54 

 waarnemingen : 



0,000.047.830 bij een temperatuur van 10°,8? en een 

 drukking tusschen 1 / 2 en ruim 9 atmospheren. 



Grassi vindt 0,000.048.0 bij 10°,8. 



Wellicht ware het echter beter het gemiddelde niet af Ie 

 leiden uit alle waarnemingen maar slechts uit die bij grootere 

 drukkingen. De waarnemingen bij geringe drukkingen moeten 

 toch noodzakelijk tot minder nauwkeurige uitkomsten leiden. 

 Ten eerste omdat de verplaatsingen der waterzuilen in de piëzo- 

 meterbuizen dan veel kleiner worden, en ten tweede omdat 

 ook de fout, die men maakt bij de bepaling der drukking met 

 behulp van den manometer, niet evenredig aan de drukking 

 toeneemt *). Nemen wij daarom slechts de proeven bij druk- 



*) Het is niet wel mogelijk bij de berekening van het gemiddelde aan de uit- 

 komsten bij verschillende drukkingen verkregen een verschillend gewicht toe te 

 kennen. Men kan toch voor dat gewicht geeu bepaalde waarde aangeven; want de 

 invloed van de fouten in de aflezingen der piëzometeibuizen op den berekenden 

 samendrukbaarheids-coëfficiënt neemt wel omgekeerd evenredig aan de aangewende 

 drukking af, maar dit is niet het geval met de fout in de bepaling der drukking 

 Deze fout is niet constant, is echter evenmin evenredig aan de drukking, maai 

 neemt langzamer toe dan deze. Hoe of zij met de drukking toeneemt is echter in 

 het algemeen niet aan te geven. Deze fout is voornamelijk afkomst'g van fouien 

 begaan bij de bepaling van het volumen der koperen buis des manometers en bij 

 de aflezing van het vuluroen, waartoe de in de koperen buis opgesloten lucht zich 

 vervolgens in den manometer uitzet, en van de daarbij behoorende drukking dier 

 lHcht. Zij hangt echter van deze fouten op een vrij gecompliceerde wijze af. zoodat 

 noch haar absolute noch haar betrekkelijke waarde alleen afhangen van de te meten 

 drukking, maar tevens van de einddrukking, waartoe men de drukking der samen- 

 geperste lucht in den manometer laat dalen. Het is daarom niet mogelijk juist 

 aan te geven, welke de invloed bij de verschillende waarnemingen geweest is van 



