( 191 ) 



voeten boven het Gouvemements-plantsoen Lembang, waar de 

 ziekte sedert jaren gestadig in erge mate heerschte) trof ik 

 //nu de ziekte, maar nog niet in ergen graad." 



Sinds tien jaren, worden de Javaansche kina-tuinen dus 

 reeds geplaagd door eene kwaadaardige ziekte waartegen men 

 geen geneesmiddel heeft kunnen vinden. 



Uit de onderscheiden verslagen, hier en in de nota van 7 

 Juli 1877 aangehaald, blijkt dat die ziekte toch onafgebroken 

 met zorg is bestudeerd en alle middelen die voor de hand lagen, 

 zijn aangegrepen en toegepast om haar voortgang te stuiten. 

 Wij weten nu, dat de ziekte inderdaad, zooals van den aanvang 

 af door eenigen vermoed is, veroorzaakt wordt door een insekt 

 en wel door Helopeltis Antonii en het is den heer moens zelfs 

 gelukt dit insekt in zijne huishouding gade te slaan. 



Zijn deze waarnemingen voor de wetenschap van groot be- 

 lang, weinig vertroostend mogen zij daarentegen voor de prak- 

 tijk genoemd worden, want ook nu meen ik te mogen herhalen 

 wat ik in het officieel verslag aan de regeering, over het jaar 

 1869 schreef. 



//Indien de natuur zelve tegenover deze insekten, — die 

 //destijds nog maar, doch met groote waarschijnlijkheid, ver- 

 //moed werden, geene vijanden stelt, dan is het te vreezen, dat 

 //de middelen ter hunner overwinning, ons zullen blijven ont- 

 //breken, ook zelfs wanneer wij tot de kennis van hunne soort 

 en huishouding mochten naderen." 



De theeroest is op Java bekend en een verderfelijke plaag 

 geweest jaren vóórdat op dit eiland geregelde aanplantingen 

 van kina werden aangetroffen en eerst in 1868 werd de uit- 

 werking van de Helopeltis in een kina-plantsoen te Tjinjiroean 

 op het Malawar-gébexgte, waar niet de minste sprake konde 

 zijn van gemeenschap met eenige thee-plantages, waargenomen. 



Van dien tijd af, heeft het schijnbaar nietig insekt zijn 

 heerschappij over de kina-plantsoenen ijverig uitgebreid en nu 

 blijkt zelfs, dat het geene grenzen meer eerbiedigt. 



Van waar kwam dat insekt en heeft het inderdaad een 

 zekere predilectie voor thee en kina, of zooals de heer moens 

 schijnt te meenen, voor niet inheemsche, maar op Java inge- 

 voerde gewassen? 



