( 321 ) 



Het exosporium is soms gekleurd, dikwijls bruinachtig, en 

 vertoont bij verschillende iamilien en geslachten der Varens zet r 

 eigenaardige teekeningen door vooruitstekende banden of wratten 

 of puntjes, teekeningen die als herkennmgsmiddelen der species 

 bij de culturen van gewicht zijn. 



Ten gevolge der wijze van ontstaan der sporen uit moedercellen, 

 die, door deeling in vieren of door herhaalde deeling in tweeën, 

 de dochtercellen volgens de hoekpunten van een tetraëder of in 

 een plat vlak geplaatst vertoonen, ziet men de ontwikkelde 

 sporen in den regel den vorm aannemen, of van een bolseg- 

 ment verbonden met een driehoekige piramide, (welker drie op- 

 staande vlakken de rakmgsvlakken zijn der drie zustersporen 

 uit dezelfde moedercel ontstaan) of van een boontje of nier- 

 vormig lichaam. In het eerste geval worden de ribben der 

 zoo even genoemde vlakken even zoovele lijsten, die aan één 

 punt (den top der piramide) samenkomen, het punt, alwaar bij 

 den aanvang der kieming de normale plaats van opengaan van 

 den spoorwand zich bevindt. In het tweede geval ziet men aan 

 de binnenzijde der spoor slechts ééne lijst, ook hier de plaats 

 van geringsten samenhang van den wand bij beginnende kie- 

 ming. De eerste soort van sporen wordt in navolging vau 

 russow ( Vergleich. Uniersuch. p. 88) thans gewoonlijk radiaire, 

 de andere bilaterale sporen genoemd. 



Wanneer de sporen beginnen te kiemen, ziet men ze eerst 

 meer of min (^oms zeer weinig, wanneer het exosporium dik en 

 hard is) opzwellen door opneming van water, en na korter of 

 langer tijd, bij de verschillende species der varens zeer uiteen- 

 loopend, wijkt de wand uiteen aan het vereenigingspunt der 

 drie lijsten van de radiaire of in het midden der enkele lijst 

 van de bilaterale sporen. 



Uit de opening komt het inwendige te voorschijn als eene 

 papil, die gelijk eene jonge cel met protoplasma en chiorophjll 

 alras zich vergroot, en, hetzij terstond hetzij na korten tijd, een 

 tweede papil als eersten haarwortel of rhizoid draagt. Beide 

 cellen, de eerste prothalliumcel en de eerste wortelcel groeien 

 en veranderen ieder op eigen wijze, zooals dit bij onderscheiden 

 afdeelingen der varens door vele schrijvers in bijzonderheden is 

 beschreven. 



