( 329 ) 



mijne zou kunnen doen denken. Zoo zegt kny ten opzichte 

 van Osmunda [Pringh. Jahrb. f. w. B. V1TT, p. 4) : //Die 

 non der In tin e uragebene Sporenzeile tritt nun in 

 //Eorm eines abgerundet konischen Warzchen aus der Spalt 

 //hervor" en piiantl {Die Hymenophyllaceen p. 41). //Die erste 

 Veriinderung (bij Trichomanes speciosum) welche die Spore 

 erfahrt, ist das /Vufspringen des Exosporiums an den drei 

 //Scheitelkanten, bedingt durch eine Volumenzunahme der vom 

 '/Endosporium u msch lossen en Zeil e, in welcher sich 

 //anch der plasmatische Inhalt ordnet und aus der A.nfangs 

 *gleichmassig grünen Masse Ghlorophyllkömer sich aussondern". 

 Deze uitdrukkingen zijn echter dubbelzinnig, althans het is mij 

 twijfelachtig, of met de woorden //Sporenzeile" en //Zelle", de 

 geheele cel met een nieuwen cellulosewand, dan wel de door 

 het endosporium als wand omgeven inhoud bedoeld wordt. 



De oorsprong der heerschende voorstelling is overigens niet 

 ver te zoeken. Sporen van vaatcryptogamen en stuifmeelkorrels 

 worden altijd in één adem genoemd. De ontwikkeling van beide 

 door deeling in vieren uit nunne respectieve moedercellen, de vorming 

 der onderscheiden lagen van den wand bij beide is ook werke- 

 lijk zoo overeenkomstig, dat niet alleen deze lngen door som- 

 migen (b. v. kny) met dezelfde namen, exine en intine, aan- 

 geduid werden, maar dat het ook voor de hand lag, voor den 

 lateren levensloop dezer organen denzelfden ontwikkelingsgang 

 aan te nemen. Zoo zegt o. a. sachs (Lehrb. d. Bot. 3 4 e Aufi. 

 p. 21): //die Pollenkörner treiben spater ihre Schlauche, die 

 //Sporen keimen, beides durch localisirtes Wachsthum ihrer 

 //inneren Hautschicht" en (ibid p. 'J5): //Auch bei der Kei- 

 //mung vieler Sporen (z. B. Spirogyra, Laubmoose u. a.) wird 

 j/das cuiicularisirte Exosporium von dem sich weiter entwickeln- 

 //den Endosporium völlig getrennt und abgestreift; ihrer Ent- 

 //wickelung nach sind beide aber, der Exine und Intine des 

 //Pollenkornes entsprechend, nur Schichtencomplexe einer Zeil- 

 //haut, die eine verschiedene chemisch-physicalische Beschaffen- 

 //heit haben". Laar nu in verreweg de meeste gevallen de 

 ondoorschijnende of met allerlei teekeningen bezette wand der 

 sporen niet toeliet, om de veranderingen in den inhoud behoor- 

 lijk na te gaan, zoo vergenoegde men zich met stilzwijgend, 



