( no ) 



althans zonder nadere toetsing, denzelfden gang bij de kieming 

 der sporen als bij de vorming der stuifmeelbuizen te onder- 

 stellen . 



Opzettelijk onderzoek leert echter, zoo als boven aangetoond 

 is, dat die voorstelling niet juist is. Tn den inhoud der kie- 

 mende spoor heeft, voordat deze zich opent, een aanzienlijke 

 verandering plaats, gepaard met de vorming van een nieuwen 

 cellulose wand. Deze wand is intusschen alleen waarneembaar, 

 wanneer exosporium en endosporium doorschijnend en onge- 

 kleurd zijn en het bespieden van de veranderingen van den 

 inhoud der spoor mogelijk maken. Dit gunstige geval doet zich 

 juist bij de Gleicheniaceen voor. Ik geloof echter, dat ook het 

 ontwikkelingsproces der sporen van andere Varenfamiliën, waarbij 

 men dit niet stap voor stap volgen kan, hiermede overeenstemt 

 en niet met de vorming der pollenbuizen gelijkvormig te ach- 

 ten is. Niet alleen toch, dat deze planten in hare geheele ont- 

 wikkeling veel inniger verwant zijn met de door mij bestu- 

 deerde Gleicheniaceen dan met de Phanerogamen; niet alleen, 

 dat de sporen der vaatcryptogamen eene andere morphologische 

 en physiologische beteekenis hebben dan de stuifmeelkorrels der 

 Phanerogamen, ook de volgende waarnemingen en overwegingen, 

 welke strekken kunnen om mijne voorstelling nog nader te 

 bevestigen, zijn van toepassing op de meeste andere varensporen. 



Wanneer men van pollenkorrels doorsneden maakt, gelijk 

 schacht (Pringsh. Jahrb. f. w. Bot. TT, p. 110), lueussen, 

 (Pringsh. Jahrb. VTT, p. 34) en tschistiakoef (Pringsh. Jahrb. 

 X, p. 7) gedaan hebben en deze evenzoo maakt van pollenkorrels, 

 waar de pollenbuis is uitgetreden, dan bespeurt men dat, gelijk 

 bekend is, de wand van deze laatste gevormd wordt uit de 

 intine, en bij vergelijking van beide doorsneden vindt men den 

 wand van den pollenkorrel ter plaatse waar de intine zich af- 

 scheidt, uit minder lagen dan elders bestaande, namelijk alleen 

 uit de exine. Wanneer men nu evenzoo doorsneden van onge- 

 kiemde en kiemende sporen onderzoekt, dan blijken de uiteen- 

 wijkende kleppen der laatste dezelfde dikte te hebben en uit 

 evenveel lagen te bestaan als voor de kieming toen zij nog 

 gesloten waren. De wand der papil, die tusschen de kleppen 

 te voorschijn treedt, is dus een nieuwe wand en niet eene der 



