( 334) 



Membran", zegt de bary, //besteht aus den als Aussen- und 

 Mittelhaut bezeichneten Schichten, letztere ist von einer zarten 

 durch Jod und Schwefelsaure blaugefarbten Haut ausgekleidet, 

 welche die ausgetretene, gleichfalls eine (,' cllulose- 

 membran besitzende I n n e n z e 1 1 e umgeben hatte. Statt 

 der einfachen zur Zeit der Reife beobachteten 

 Innenhaut sind deren also jetzt zwei vorhanden 

 (11. p. 29 Taf. IV, fig. 12—15). Waarlijk duidelijker kan 

 mijne voorstelling niet uitgedrukt worden. 



Bij Mesotaenium Chlamydosporium, eene Desmidiacee, ver- 

 meldt de bary (11. p. 34) dat de zygosporen het begin der 

 kieming verraden door eene fijnkorrelige structuur en schijnbaar 

 homogeen-groenachtige kleuring van den inhoud, en dat deze 

 laatste weldra daarop duidelijk in vier afdeelingen zich verdeelt, 

 waarvan ieder, door een eigen membraan omgeven, 

 eene dochtercel vormt, zoodat wij hier iets dergelijks aantreffen 

 als bij de sporen van Osmunda, Ceratopteris en Gleichenia, na- 

 melijk, deeling van het protoplasma en vorming van nieuwe 

 cellen vóór het opengaan der spoor. 



Hetzelfde is het geval met de sporen van Eegatella (leitgeb, 

 Unters. il. d. Lebermoose, III, p. 32), Erullania en Radula 

 (hofmeister, Vergleich. Unters. p. 27 en 29). Evenzoo, in 

 nog hooger mate misschien, vinden wij die celdeeling binnen 

 de kiemende spoor bij Andreaea (kühn in schenk u. luerssen, 

 Mitth. a d. Gesammtgeb. d. Botanik, 1, p. 6. berggren in 

 Bot. Zeit. 1S72, p. 445), zoodat bij het opengaan van het 

 exospovium reeds een veelcelüg lichaam voor den dag komt. Ik 

 kan deze vorming van nieuwe cel wanden echter niet met Kühn 

 (1.1.) noemen: //eine Differenzirung des Endosporiums, ehe es 

 die aussere Zellhaut durchbricht". Wij hebben, naar mijne 

 overtuiging, ook bij deze mossporen te doen met de vorming 

 van een nieuwen celwand uit het protoplasma, welke hierdoor 

 vernieuwde of verjongde cel zich herhaaldelijk deelt alvorens 

 den spoorwand te verlaten. En niet anders is het bij Sphagnum. 

 Hoewel schimper in zijn classieke beschrijving van dit geslacht, 

 (Versuch einer Entw. gesch. d. Torfmoose, Stuttgart 1858) 

 geen gewag maakt van veranderingen in den inhoud der spoor 

 vóór het opengaan van het exosporium, passen zoowel hetgeen 



