( 336 ) 



den bij de kieming nieuw gevormden wand der varen- en andere 

 sporen. 



De uitkomst, waartoe mijn onderzoek leidt, is dus in korte 

 woorden de volgende : 



De gewone, thans algemeen aangenomen voorstelling van de 

 rol van het endosporium bij de kieming der varensporen is 

 onjuist. 



Niet het endosporium *) der rijpe spoor namelijk vormt den 

 wand der eerste prothalliumcel of van het eerste rhizoid of 

 van beide, maar deze ontstaan uit een nieuwen cellulosewand, 

 door het verjongde protoplasma van den inhoud der spoor even 

 vóór of bij den aanvang der kieming afgescheiden. 



De gewone voorstelling dankt haren oorsprong aan de ten 

 onrechte vermeende analogie van pollenkorrels en varensporen. 



Die overeenkomst tusschen beide is bewezen ten opzichte van 

 hunne vorming in anthera en sporangium uit de respectieve 

 moedercellen door deeling in vieren, maar zij geldt niet tusschen de 

 uitgroeiing der intine van den stuif meelkorrel tot pollen buis op 

 den stempel en tusschen de kieming der sporen. 



Men heeft deze laatste overeenkomst ondersteld, omdat de 

 ondoorschijnende wand der meeste varensporen niet toeliet de 

 veranderingen in den inhoud vóór het opengaan der spoor na 

 te gaan. 



Uit de studie van de kieming der sporen der Gleicheniaceen, 

 wier wand doorschijnend en ongekleurd is, blijkt echter de 

 onjuistheid der bovengenoemde onderstelling. Hier laten zich 

 belangrijke veranderingen in den inhoud der spoor, zoowel als 

 het ontstaan van een nieuwen cellulosewand bij den aanvang 

 der kieming aanwijzen. Met de ontwikkeling dezer sporen is 

 verder de kieming van andere varensporen veel meer verwant 

 dan met de vorming van pollenbuizen. 



Tegen de algemeen aangenomen voorstelling en daarentegen 

 vóór de door mij gegevene pleit nog het volgende : 



1°. de laatste is beter in overeenstemming met de resultaten 



•*) Onder endosporium heeft men te verstaan de binnenste schaal van den wand 

 der rijpe, ongekiemde spoor, niet, zooals soms geschiedt, het geheel der spoor 

 minus het exosporiuni. 



