( 390 ) 



in de aardschors toeneemt, naarmate njen dieper daarin door- 

 dringt *). Inzonderheid de temperatuurbepalingen door den Berg- 

 raad dunker in bet 1270 meters diepe boorgat te Sperenberg 

 verricht, hebben doen zien dat zulke bepalingen, zullen zij de 

 ware wet der toeneming der aardwarmte met de diepte doen 

 kennen, met veel grootere zorg moeten gedaan worden dan men 

 daaraan tot dusverre had besteed. 



De gelegenheid om zulke bepalingen in een en put hier ter 

 stede te doen, die eene tot hiertoe in ons vaderland nog niet 

 bereikte diepte heeft, mocht derhalve niet verzuimd worden, en 

 wij konden daarbij ons voordeel doen met de door dunker 

 verkregen ervaring. De voornaamste verbetering door hem in- 

 gevoerd bestaat in het afsluiten van dat gedeelte der waterko- 

 lom, waarvan men de temperatuur wenscht te bepalen, in dier 

 voege dat het warmere water van beneden wordt belet omhoog 

 te stijgen en het koudere water van boven wordt verhinderd 

 neder te dalen en zich met het water op de plaats der tempe- 

 ratuurbepaling te vermengen. Alleen door deze voorzorg in acht 

 te nemen kan men hopen de werkelijke temperatuur des bodems 

 op verschillende diepten in de omgeving van het boorgat te 

 leeren kennen. Wij hebben dit voorbeeld gevolgd, doch voor 

 de door dunker gebezigde klei-zakken en met water gevulde 

 caoutchouc-cyiinders eene andere even doelmatige inrichting in 

 de plaats gesteld, die gemakkelijker in het gebruik is en welke 

 wij beneden nader zullen beschrijven. 



Drieërlei soort van thermometers zijn door ons steeds gelijk- 

 tijdig naar beneden gelaten. 



1°. De eerste bestond uit een thermometer met een zeer groot 

 cylindrisch reservoir dat ongeveer 120 grammen kwikzilver be- 

 vatte, en welks buis tweemaal rechthoekig was omgebogen en 

 in een zeer fijne open spits uitliep. Deze laatste kwam uit 

 boven een klein vergaarbakje tot opvanging van het kwikzilver, 



*) Eene goede samenstelling, der op een aantal punten verrichte waarnemingen, — 

 alleen met uitzondering van de eerst onlaugs door stapf gepubliceerde, welke bij 

 de. boring, van den St. Goïhard-tiumel verkregen zijn.— is gegeven door den heer 

 p. schuuinga in het Album der Natuur, Jaargang 1876, bl, 65. Hetzij voldoende 

 voor de vergelijking met de door anderen verkregen uitkomsten daarheen te ver- 

 wijzen. 



