( 397 ) 



dat gedurende het verblijf in het warmere water der put daaruit 

 was getreden. In hoofdzaak kwam derhalve deze inrichting 

 overeen met den geothermometer van magnus, met eene wijzi- 

 ging, zooals ook door dunker is aangewend, daarin bestaande, 

 dat er geen vaste schaal aan was aangebracht, maar dat nadat de 

 thermometer was opgehaald, de temperatuur, die in de diepte 

 bestond, gevonden werd door hem te gelijk met een anderen 

 normaal- thermometer in een bak met water te plaatsen, dat 

 langzaam verwarmd en voortdurend omgeroerd werd. Op het 

 oogenblik dat dan het kwikzilver op het punt stond weder uit 

 de spits te treden, werd de temperatuur op den ter vergelijking 

 dienenden thermometer afgelezen. 



Bij het gebruik dezer inrichting hebben wij echter één gewich- 

 tig bezwaar tegen deze methode aanvankelijk te veel uit het oog 

 verloren. De normaal-thermometer had namelijk een veel kleiner 

 bol dan de geothermometer. Het kwikzilver in den laatsten 

 verwarmde zich derhalve veel langzamer dan in den eersten, en 

 het gevolg hiervan was dat al de door dezen aangewezen tem- 

 peraturen merkelijk hooger waren dan de werkelijke, zooals bij 

 vergelijking met de langs anderen weg gevonden temperaturen 

 bleek. Eerst te laat, toen de meeste bepalingen reeds w r aren 

 afgeloopen, ontdekten wij onze fout. Slechts nog bij de twee 

 laatste bepalingen kon deze zooveel mogelijk ontweken worden, 

 hetgeen geschiedde door het benedeneinde van den normaal- 

 thermometer met den bol te plaatsen in een proefglaasje van 

 ongeveer gelijke wijdte als het kwikreservoir des geo thermome- 

 ters en er evenveel kwikzilver in te gieten als in dezen bevat was. 



2°. Eene andere, tot dusver niet gebezigde methode, waarvan 

 wij ons eene veel grootere nauwkeurigheid beloofden, was het 

 gebruik van gewichts-tker mometers, d. i. van thermometers, waar- 

 mede de temperatuur bepaald werd door het verlies aan gewicht, 

 ontstaan door de uitvloeiing van het kwikzilver. De inrich- 

 ting (zie fig. 1) was in beginsel gelijk aan die van den geother- 

 mometer; zij bestond namelijk uit een groot cylindrisch kwik- 

 reservoir (a h) met een tweemaal regthoekig omgebogen thermo- 

 meterbuis, die in een fijne open spits uitliep, maar deze buis 

 was veel korter dan bij den geothermometer. Aan de eene zijde 

 der buis is een glazen haakje d gesoldeerd, waarmede de ther- 



27* 



