( 41 ) 



waarin weder n de richting der uitwendige normaal aanduidt, 

 de integratie over het geheele oppervlak s uitgestrekt. 

 Schrijven wij deze vergelijking onder den vorm 



- — — dl 



f 4 Ti dn , f V / r\ , 



zoo blijkt, dat de potentiaal dier massa gelijk is aan de po- 

 tentiaal van twee ladingen over het oppervlak; 1°. de lading 



1 dY 

 ld — - 



i 



T 



met de dichtheid — — , 2°. eene dubbellading *) met 



4? TT Cv 71 



het moment 



én 



De massa m kan dus in hare werking op eenig punt van 

 het oppervlak en daar buiten door die beide ladingen vervangen 

 worden. 



Het is zeker een hoogst merkwaardig feit, dat, terwijl de 

 dubbelladingen tweemaal in de physica voorkomen, eens als 

 electrische dubbelladingen bij de aanraking van heterogene me- 

 talen f), nog eens in de electrodynamica als magnetische dub- 

 bellading, daar, zooals wij weten, een gesloten electrische stroom, 

 door eene magnetische dubbellading van het door den stroom 

 begrensd oppervlak kan vervangen worden, zich ook hier het 

 begrip van negatieve materie opdringt. Wij krijgen toch in dit 

 geval met eene derde dubbellading en wel van positieve en 

 negatieve massa's te doen, die zich dus in 't algemeen bij de 

 aantrekking van ponderabele materie evengoed als bij electrische 

 en magnetische werkingen voordoet. 



Kan dit tot gewichtige gevolgtrekkingen aanleiding geven en 

 er misschien toe leiden het raadselachtige der twee soorten van 

 electriciteit en van magnetisme te verklaren, wij staan echter 

 voor de omstandigheid, dat die dubbellading voor eene recht- 

 streeksche bepaling ten eenenmale ongeschikt is, zoo dat van de 



*) Neumann 1. c. S. 118—120. 

 t) Helmholtz, Pog. Ann. Bd. 89. 



